‘Het was een gevangenis’ — succesrijke Franse trappistenabdij in opspraak

De abdij Notre-Dame de Sept-Fons (nabij Moulins), met 74 monniken eind vorig jaar de grootste trappistengemeenschap ter wereld, komt steeds meer in opspraak. Op 16 juli publiceerde La Croix een onthullend dossier over vormen van geestelijk misbruik en sektegedrag in de abdij. Het Franse katholieke dagblad beschrijft gedetailleerd hoe de gemeenschap in een crisis verzeilde na het ontslag — wegens bereiken van de leeftijdsgrens — van de vorige abt, Dom Patrick Olive. Samen met novicenmeester pater Nicolas vormde hij lange tijd het leidende duo dat de abdij tot bloei bracht. 

Het dossier in La Croix lokte intussen tientallen lezersreacties uit, waarbij aangrijpende getuigenissen van ex-monniken, familieleden, gelovigen en priesters. Sommigen uiten hun grote leed, zoals een gewezen broeder: ‘Ik verliet de gemeenschap in 2014 na 30 jaar in de klauwen van dom Patrick en pater Nicolas.’

Abdij van Notre-Dame de Sept-Fons

De abdij Notre-Dame de Sept-Fons werd in de 12de eeuw opgericht. De naam verwijst naar de zeven bronnen die water naar de abdij brengen. De abdij heeft een welomschreven charisma, dat teruggaat op père Jerôme (Jean Kiefer), die in 1985 overleed. Hij was de geestelijke vader van de vorige abt en ook novicemeester. Hij combineerde de traditionele trappistenwaarden met een religieuze affectiviteit. Het dagelijkse leven in Sept-Fons — ondergetekende verbleef er begin jaren 2000 een week — is uitermate sober. De monniken slapen nog steeds in slaapzalen. Vanuit Sept-Fons werd in het jaar 2000 in Tsjechië een nieuw klooster gesticht, Novy Dvur, dat ondertussen ook dertig monniken telt. 
(Bekijk een documentaire onderaan deze pagina.)

Het dossier in ‘La Croix’

Achter de schijnbare monastieke sereniteit, zo blijkt uit het onderzoek van La Croix, school een sektarisch systeem dat zich decennialang vestigde rond één man: pater Nicolas (Francis Hennequin), met de medeplichtige toestemming van een aanzienlijk deel van de gemeenschap. De meesten waren door deze voormalige novicemeester opgeleid. 

In 2022 trokken de kerkelijke autoriteiten dezelfde vernietigende conclusie in een officiële brief van het Dicasterie voor het Religieuze Leven, en dat na een grondige visitatie in opdracht van Rome.

Begin 2023 werd dom Guillaume Jedrzejczak, gewezen abt van de Katsberg (Frans-Vlaanderen), door Rome tot overste benoemd om na een overgangsperiode een nieuwe abt te laten kiezen. Dat lukte evenwel niet. Bleek ook dat vele monniken in de loop der jaren ontgoocheld de abdij hadden verlaten.

‘De kerkelijke overheid heeft zich aanzienlijk ingespannen om de gemeenschap te helpen hervormen. Helaas is het systeem in stand gebleven’, benadrukt een broeder in een reactie op de krantenberichten. Een hooggeplaatst lid van de orde zou tegenover een broeder hebben toegegeven dat hij machteloos stond en wachtte tot het verhaal in de media zou komen.

Talloze vernietigende reacties 

De publicatie van het onderzoek naar de abdij van Sept-Fons lokt talloze reacties van lezers uit. De getuigenissen bevestigen de waarheidsgetrouwheid van de gerapporteerde feiten. Ze schetsen samen een vernietigend beeld van de gang van zaken in de abdij.

‘Degenen die het goed doen, zijn degenen die in het systeem van pater Nicolas zijn opgenomen, maar welke prijs betalen ze daarvoor in hun geestelijk leven? (...) Sept-Fons functioneerde als een sekte', getuigt een voormalige monnik. 

Een voormalige priester van een ander klooster voegt eraan toe: ‘Ik ben erin geslaagd de plek te verlaten door in hongerstaking te gaan… Persoonlijke papieren (zijn) verborgen in het appartement van de overste. Het was een echte gevangenis.’

‘Niets is overdreven; alle informatie is accuraat. Er is zelfs nog andere, meer duistere informatie die niet genoemd is’, schrijft V., die zegt twintig jaar in Sept-Fons te hebben doorgebracht. 

‘Eindelijk komt de waarheid aan het licht! Ik heb negen jaar in deze gemeenschap gewoond. (…) Ik herken me volledig in wat de krant beschrijft’, reageert een ander.

Anderen zijn dan weer boos omdat de vuile was wordt uitgehangen, en de geestelijke rijkdom van het abdijleven in de wind wordt gezet.

Nieuwe abt reageert

‘Ik ben allesbehalve onverschillig voor het onbehagen dat sommige broeders uiten’, reageert Dom Thomas Getti, die enkele maanden geleden tot nieuwe abt werd verkozen, in La Croix. De huidige abt verzekert dat zijn deur altijd voor hen openstaat en dat de klachten door de diverse bevoegde instanties zijn behandeld. De maatregelen om de situatie te corrigeren, worden opgevolgd en hij respecteert de recente benoeming van een onafhankelijke commissie. ‘Een overgrote meerderheid van de broeders is erg gelukkig in Sept-Fons’, benadrukt hij. 

Erik De Smet | Bron: La Croix