Vastenbrief bisschop Patrick Hoogmartens: ‘Maak van de veertigdagentijd een sterke tijd’

De liturgie van Aswoensdag brengt ons in herinnering dat wij allen – met onze kwaliteiten en gebreken – sterfelijke mensen zijn. We worden uitgenodigd om onze eindigheid te overwegen: ‘Gedenk, o mens, dat gij stof zijt en tot stof en as zult wederkeren’. De liturgie voorziet voor de asoplegging echter ook nog een andere formule: ‘Bekeer u en geloof in de Blijde Boodschap’. De veertigdagentijd is inderdaad een tijd van bekering en verinnerlijking, een tijd van delen en solidariteit. Sommigen onder ons hebben misschien sterke ervaringen met het vasten van vroeger. Het komt er echter op aan om van de veertigdagentijd een sterke tijd te maken.

Met dit schrijven wil ik jullie hiertoe uitnodigen en oproepen. Ik doe dit vanuit een prefatie van de veertigdagentijd die deze periode tussen Aswoensdag en Pasen omschrijft als ‘een tijd van meer toeleggen op het bidden, van grotere aandacht voor de liefde tot de naaste en van een grotere trouw aan de sacramenten waarin wij zijn herboren’.

Graag ga ik even in op deze drie wezenskenmerken van de veertigdagentijd, die ik telkens ook even tracht in het nú te zien.

Bidden

De veertigdagentijd vraagt ons vooreerst om ons meer toe te leggen op het bidden. Vandaag is dit voor veel mensen niet zo eenvoudig of bekend. En toch zoeken velen de innerlijke rust die je eigenlijk alleen – zo zei Augustinus – vanuit het gebed en vanuit God kunt ontvangen. Natuurlijk is ook het liturgisch samenkomen een belangrijke vorm van gebed: wij bidden er met anderen, vanuit de rijke traditie van de Kerk. Maar daarnaast is het voor een christen heel belangrijk om ook persoonlijk te bidden. Dit kan door een eenvoudig gebed te zeggen of door enkele psalmen te overwegen, zoals Jezus heeft gedaan. Bidden kan trouwens ook zonder woorden, bij een kaars of een icoon, of zomaar herhalend: ‘Heer, ontferm U over mij’. Uiteindelijk heeft gebed volgens de encycliek ‘Dilexit nos’, – het geestelijk testament van paus Franciscus – altijd te maken met het besef: ‘God heeft ons liefgehad in Christus.’ De geloofsavonden zullen dit in de komende veertigdagentijd in elk dekenaat nog concreter maken onder de titel ‘Leven vanuit een onvoorwaardelijke Liefde’. 

Liefde tot de naaste

De veertigdagentijd vraagt ons ook een grotere aandacht voor de liefde tot de naaste. Het kan toch niet dat een christen alleen maar zou zeggen: ‘Heer, Heer’, en zich niet bijzonder zou bekommeren om zijn naaste, om de zieke of de mens met zorgen in zijn omgeving. De vastentijd vraagt ons eenvoudiger te leven en oog te hebben voor die mens in nood. Dit kan door de vastenactie van Broederlijk Delen, die ons helpt om die zorg ook wereldwijd te beleven. Maar het gebeurt ook langs zovele andere wegen. De apostolische brief van paus Leo XIV, ‘Dilexi te’, roept ons op om het mysterie van de arme te leren zien. Deze arme heeft ons ook veel te geven. Volgend werkjaar zullen we er meer aandacht voor vragen.

Trouw aan de sacramenten

Wij zijn blij dat er zich voor deze veertigdagentijd 25 catechumenen hebben gemeld in ons bisdom. Zij verlangen om als jongvolwassenen gedoopt en gevormd te worden met Pasen en zullen dan ook voor het eerst de eucharistie ontvangen. Voor de veertigdagentijd nodig ik jullie allen uit de zondagseucharistie intenser en in geloof mee te vieren, dat wil zeggen met een ontvankelijk hart voor alle gebaren, woorden en gebeden die er ons samenbrengen. Ook een gelovige deelname aan een boeteviering hoort bij de beleving van de veertigdagentijd. Op een tentenkamp of pelgrimstocht en op de jubileumviering met één miljoen jongeren in Rome vorige zomer, zie ik altijd dat jonge mensen het meest van al geraakt worden door zo’n boeteviering. De biechtviering, ergens in uw pastorale eenheid of dekenaat, opent voor ons de weg naar Gods barmhartigheid. Daarzonder kunnen wij als christenen en als Kerk niet leven.

Geliefde broeders en zusters, van harte wens ik u een goede veertigdagentijd toe. Deze tijd helpt ons – om het te zeggen met de lezingen van vandaag – Gods wijsheid te ontdekken en mensen te worden waarop anderen kunnen vertrouwen.

Een zalige veertigdagentijd toegewenst.

+ Patrick Hoogmartens
Bisschop van Hasselt