De kracht van pastoraal met en voor ouderen: de mens achter de parochiaan

Vraag vanuit de basis

We spraken met pastores David Vanderwegen en Germaine Pennie over hun visie waarin de oudere parochiaan niet langer een 'dossier' is, maar een mens met een levensverhaal dat gehoord wil worden.
Het begon allemaal met een prangende vraag vanuit het Vicariaal Pastoraal Overleg (VPO): waar kunnen wij terecht voor ondersteuning bij ouderenpastoraal op het terrein? 
Hulpbisschop Koen Vanhoutte en de vicariale raad van het vicariaat namen de vraag serieus en vroegen priester Hedwig Reyntjens een werkgroep samen te stellen om net deze vraag te behartigen. Hij vond al snel enkele enthousiaste leden, onder wie David en Germaine.

Stimuleren, inspireren en doorverwijzen

De werkgroep neemt het werk niet over, maar wil lokale teams op gang zetten. Het doel is om parochies en pastorale zones te versterken in hun eigen kracht. Hun ondersteuning is concreet en veelzijdig: hulp bij het opbouwen van betekenisvolle ziekenzalvingen en thematische bezinningen; advies over het inschakelen van mensen op een manier die hen voldoening geeft; het aanreiken van tastbare materialen zoals PowerPoints en begrijpelijk gebedsmateriaal. En als een vraag de expertise van de groep overstijgt, fungeren zij als gids naar de juiste experts.

De cirkel rondmaken

Vanuit zijn achtergrond als verpleegkundige kent David de verstikkende werking van de "afvinkcultuur". Hij koos bewust voor de pastoraal om de tijd te kunnen nemen die de zorg hem vaak ontzegde. Zijn werk vindt een diepgaande vervulling wanneer hij het hele traject met iemand mag gaan: van de laatste levensweken tot de uitvaart in de parochiekerk. 

‘Dat ik de cirkel mag rondmaken en de uitvaart mag voorgaan, ervaar ik niet als een plicht, maar als een ongelooflijk cadeau. Het is de ultieme erkenning van de mens achter de parochiaan.’

Germaine ziet in de woonzorgcentra de dagelijkse "miserie" van eenzaamheid, maar weigert zich daar bij neer te leggen. Haar drijfveer is het brengen van hoop en vreugde: ‘Vieringen hoeven niet zwaar of treurig te zijn; een dynamisch lied bij Pasen kan meer moed geven dan honderd droeve woorden.’
Tegelijkertijd getuigt Germaine van een grote nederigheid door te kijken naar wat er al is. Haar ervaringen bij Samana openden haar ogen: ‘Ik zag hoeveel mensen al keihard bezig zijn met ouderen, vaak buiten de officiële kerkstructuren om. Dat verdient ons diepste respect. Wij hoeven het warm water niet uit te vinden; we moeten de krachten bundelen.’
 

De geur van pannenkoeken in Hoeilaart

Het succesverhaal van de 150-jarige Sint-Clemenskerk in Hoeilaart bewijst dat de kerk nog steeds een kloppend hart kan zijn. Door de kerkdeuren open te zetten voor pannenkoekenbakken, brunches en barbecues, ontstond er een nieuwe vorm van gemeenschap. Het "geheime ingrediënt" bleek echter niet het eten te zijn, maar de empowerment van de ouderen zelf.
“Merci dat we dat mogen doen hebben.”
‘Deze woorden van een dame van bijna tachtig die hielp bij de voorbereidingen, raakten voor mij de essentie,' vertrouwt Germaine ons toe.

Ouderenpastoraal gaat niet over 'zorgen voor' een passieve doelgroep, maar over het bieden van een plek waar ouderen zich nog steeds nuttig en gewaardeerd voelen. Ze willen niet alleen bediend worden; ze willen bijdragen.  

Digitale eenzaamheid

De werkgroep signaleert dat veel ouderen de voeling met de parochie verliezen door de digitalisering. Sommigen zoeken troost bij 'Eclipse TV', maar stuiten daar op technische muren: "Ik wil de mis wel zien, maar mijn provider laat het niet toe." Dit soort concrete, alledaagse uitsluiting is waar de werkgroep aandacht voor vraagt.