Groene Kerken geven zorgzame levensstijl concreet en spiritueel vorm

Carla Dik-Faber maakte een opmerkelijke carrièrewending: ze verruilde de nationale politiek voor een rol als projectleider van GroeneKerken. Dat project wordt gedragen door Maatschappij van Welstand, een vermogensfonds dat vanuit christelijk geloof actief wil bijdragen aan de levensbloei van mens en aarde in kerk en maatschappij en door Kerk in Actie, dat deel is van de Protestantse Kerk in Nederland. Het project heeft expliciet tot doel de groene beweging te zijn van christelijke geloofsgemeenschappen van alle denominaties in Nederland.  

Het initiatief wil kerken en christelijke geloofsgemeenschappen inspireren om vanuit hun geloof concrete stappen te zetten richting een duurzamere manier van leven. Intussen is het netwerk uitgegroeid tot een beweging van  557 aangesloten (vooral protestantse) kerken.

God heeft niet alleen de mens lief

De visie van GroeneKerken vindt het fundament in de Schrift. Zo verwijst Carla naar het verbond dat God sluit met de hele schepping in Genesis hoofdstuk 9 en naar passages zoals Johannes 3:16 – “zozeer immers God de wereld liefgehad, dat Hij zijn eniggeboren Zoon heeft gegeven” - waarin niet enkel de mens, maar de “wereld” als geheel wordt genoemd. Deze brede, inclusief lezen is een uitnodiging aan gelovigen om hun verantwoordelijkheid tegenover de aarde opnieuw te doordenken. Het maakt van de zorg voor de schepping meteen ook een wezenlijk onderdeel van christelijk geloof en leven, alleszins geen bijzaak.

Wat is een “groene kerk”?

Een groene kerk is elke geloofsgemeenschap die bewust gehoor geeft aan de Bijbelse opdracht om voor de aarde te zorgen en dit niet alleen doet door losse acties, maar door samen te oefenen in een vernieuwde levensstijl. Deze levensstijl wil vreugde brengen, hoop uitstralen en bijdragen aan daadwerkelijke verandering in de wereld. Geloof, levenspraktijk en maatschappelijke betrokkenheid komen integraal samen. Baseline is: “Omdat de schepping roept om een kerk die zorg draagt.” Kerken die zich aansluiten bij GroeneKerken doen dat om christelijke waarden zoals gerechtigheid concreet te maken, hun geloofsgetuigenis te versterken en om actief betrokken zijn op de samenleving. 

In het netwerk dat ze samen vormen, vinden ze ondersteuning: inspiratie, praktische tips en een gemeenschap van gelijkgezinden. Er is aandacht voor de spirituele dimensie door het ontwikkelen van groene rituelen, het verbinden van Bijbel en ecologie, het organiseren van vieringen rond schepping en duurzaamheid.

Hoe word je een groene kerk?

Het proces start vaak met kleine stappen: je vormt een (kleine) werkgroep, je neemt duurzaamheid op in het beleidsplan en je betrekt de hele gemeenschap. Vervolgens kan je aan de slag gaan en bijvoorbeeld een groene activiteit organiseren, een Bijbel- of leeskring op starten rond ecologische thema’s, een groene viering te houden en ervaringen uit te wisselen met andere kerken. Via nieuwsbrieven, toolkits en netwerkdagen ondersteunt GroeneKerken het hele traject.

Contrastgemeenschap?

Een inspirerend beeld is dat van de kerk als contrastgemeenschap, een begrip van theoloog Stanley Hauerwas die de kerkgemeenschap ziet als oefenruimte voor een alternatieve levensstijl, die vooruitwijst naar Gods koninkrijk. Dit blijft relevant aangezien onderzoek aantoont dat christenen rentmeesterschap en zorg voor de schepping wel belangrijk vinden, maar in de praktijk niet duurzamer leven dan anderen. Een kerkgemeenschap die dan een zichtbaar alternatief vorm geeft en aanbiedt, kan daarom wel een verschil maken. Zo wordt Dorothee Sölle geciteerd, die al stelde dat diepgaand verzet vaak voortvloeit uit het ervaren van schoonheid. Die ervaring van schoonheid van de natuur, van de schepping kan mensen bewegen tot duurzame verandering.

Inspirerende praktijkvoorbeelden

Doorheen Nederland zijn er tal van initiatieven. Carla Dick-Faber somt er enkele op:

• een “forest church” waar vieringen in de natuur plaatsvinden,
• kerken die hun terrein omvormen tot biodiversiteits- en ontmoetingstuinen,
• projecten rond waterbeheer en vergroening van de omgeving,
• en liturgieën waarin elementen van de schepping expliciet een plaats krijgen.  

Handboek kerkvergroeners

Voor wie zich verder wil verdiepen, wordt het handboek Kerkvergroeners aanbevolen, onder eindredactie van Carla Dik-Faber. Op de website van  Ecokerk.be vind je van dit boek een bespreking en praktische informatie. Klik hier. 

Na de voorstelling van het project GroeneKerken door Carla Dik-Faber ging dominee Thea de Ruijter, ambassadeur bij GroeneKerken, in op de vraag: Wat betekent ons christen-zijn in de context van de ecologische crisis? Haar bijdrage lees je in dit artikel.