Je kan altijd kiezen voor liefde - Getuigenis Greet Heylen

“Op 22 maart 2016 was België in shock door de aanslagen in Zaventem en het metrostation Maalbeek in Brussel. Ineens was terrorisme en extremisme heel dichtbij, in ons eigen land. De man van Kristin Verellen, Johan Van Steen, kwam om in de aanslag in het metrostation van Maalbeek. Gedurende drie dagen zochten vrienden, familie en hulpdiensten naar de overlevenden. Het waren dagen van heftige emoties. Op het einde van elk van die dagen vonden vrienden en familie elkaar bij Kristin Verellen thuis. Ze gingen spontaan in een cirkel zitten om te delen over hun verdriet, over kwaadheid, maar ook over dankbaarheid en liefde, over alles wat het gebeuren bij hen naar boven bracht, vanuit hun authenticiteit. Dat verbond hen met elkaar en misschien ook met iets dat hen overtrof. Het maakte het voor hen haalbaar om met die heftige situatie om te gaan. Zo ontstond Circles - We have the Choice”, getuigt coördinator Greet Heylen op de Trefdag van Attent op 16 november 2018.

Greet Heylen toont een slide van de gsm van Johan Van Steen: "De gsm werd uiteindelijk teruggevonden, met gebroken scherm, maar de achtergrondfoto met een Boeddhabeeldje lichtte nog op". Het gebroken scherm én de foto werden het symbool van hoe terreur kan samen gaan met liefde, die dit overstijgt. Zelfs in een dergelijke extreme situatie, hebben we altijd de keuze om te kiezen voor liefde in plaats van voor haat. Dat schreef Kristin Verellen in het gedicht “We hebben de keuze”, dat ze twee weken na de aanslagen voorlas toen ze samen met andere slachtoffers van de aanslagen te gast was bij de Koning. 

We hebben de keuze werd vanzelf de naam van de organisatie, die veel vagen kreeg om het het eenvoudige ritueel van de cirkels ook bij hen te gaan begeleiden. Ondertussen is het burgerinitiatief uitgegroeid tot een vzw, waar een hele ploeg vrijwilligers aan verbonden is, wekelijks ergens in België een cirkel gaan begeleiden.”

Heel eenvoudig samen zitten in een cirkel, in stilte is voor veel mensen al ongewoon. We zijn niet gewoon om samen stil te zijn. Na die stilte worden deelnemers uitgenodigd om te delen over wat hen echt bezig houdt, echt raakt, over wat hen dankbaar maakt, over hun verdriet, over hun worstelingen. Vooral gaat het over wat op dat moment naar boven komt, en ook over wat polarisering in onze maatschappij en geweld met ons doet. Het delen is geen dialoog. Er wordt gedeeld naar het midden van de cirkel, dat vaak mooi is ingekleed. Na het delen van iemand is er gewoon stilte. Er zijn ook mensen die niet delen. Dat hoeft ook niet. Gewoon in stilte aanwezig zijn is genoeg. Een cirkel eindigt na een uurtje opnieuw in stilte. Hoe simpel het ook is, de mensen voelen zich heel diep verbonden met elkaar, door samen te zitten, te delen over wat echt raakt. Er is ook veel ruimte om te luisteren, en misschien maakt dat ook een beetje het verschil.”

“We werken met groepen van jongeren, in en buiten scholen. Voor hen zetten we soms ook langere trajecten op, soms in samenwerking met een andere organisatie. De cirkel is dan vaak het begin- en eindpunt van het traject, dat kan gaan over: zingeving, persoonlijke ontwikkeling, diversiteit. Dat zijn thema’s waar cirkels zich heel goed toe lenen. Bij volwassenen gaat het om multiculturele groepen. Deze cirkels zijn vaak gekoppeld aan de ramadan. Na de iftarmaaltijd zijn mensen van de moslimgemeenschap er samen met andere mensen, die instromen. Dat is een heel mooi moment van ontmoeting, vooral wanneer blijkt dat er zoveel herkenning is bij mekaars verhalen, als mensen onder elkaar. Er zijn ook nog steeds cirkels in middens van slachtoffers en daders. 

Ook cirkels in gevangenissen zijn een heel mooi gebeuren. Zo zei een gevangene: “Dit is de eerste keer dat ik me echt gezien voelde als mens, in plaats van enkel als dader.” Cirkels worden ook begeleid in het kader van rouw of een herdenking of een belangrijk overgangsmomenten. Ook zijn er cirkels om het brede publiek te laten kennismaken met de kracht van iets eenvoudigs als de cirkel. Zelfs in organisaties en bedrijven worden cirkels gehouden. Het is een moment van  stilte in de ratrace van heel het  bedrijfsleven, dat toelaat om gewoon samen te zijn en authentiek te communiceren met elkaar. We zien cirkels dus als helende rituelen om stil te staan en te delen van mens tot mens op belangrijke momenten.”

Greet Heylen verwijst tenslotte naar de website en naar het boek “Waar blijf ik met dat licht van mij”. Johan Van Steen was gepassioneerd fotograaf, en droomde ervan met zijn foto’s naar buiten te komen. Tijdens haar rouwperiode schreef Kristin Verellen gedichten als manier om met de intense pijn om te gaan. Gedichten en foto’s leidden tot het boek. 

VRAGEN UIT HET PUBLIEK

• Waarin bestaat jullie begeleiding?  Cirkels worden telkens met 2 – 3 personen begeleid. De begeleiders ontvangen de mensen en geven uitleg over het verloop. Ze nemen ook zelf plaats in de cirkel en vormen zo een soort van resonantieveld waarbij mensen voelen: hier kan ik stilvallen, tot rust komen, iets wezenlijks inbrengen. De begeleiders nemen een bepaalde houding aan en dat blijkt het verschil te maken. De begeleiders worden ook gedurende een dag opgeleid. Daarin komt aan bod hoe het werkt en worden handvaten gegeven om zo’n cirkel aan te pakken”
• Brengen cirkels echt verandering? “Het directe effect van de cirkels is dat mensen verbondenheid voelen en zich geraakt voelen. Voor sommige mensen is het een eerste kennismaking met een heel andere manier waarop je ook kan samenzijn. De nieuwheid van die ervaring kan heel diep indruk maken. Wat het effect daarna is, is moeilijk aan te geven. De cirkel zet iets in gang dat mensen niet helemaal kunnen vatten. Ze voelen wel aan dat het iets wezenlijks is, dat ze op een of andere manier moeten vorm geven in hun leven. Het raakt aan zingeving. Er zijn nog veel andere manieren dan de cirkel om dit soort contact tussen mensen te bekomen, maar de cirkel is er zeker één van.”

Redactie: Rita Boeren