Abdij van Affligem ligt mee aan de basis van nieuw Vlaams streekproduct

De Sectorgroep Streekproducten van het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM) heeft groen licht gegeven voor de erkenning van hop en hopscheuten uit Asse-Aalst als Vlaams streekproduct. Die erkenning doet niet alleen de hopboeren en producenten in de regio deugd. Ze zet ook een oude traditie van de Abdij van Affligem in de kijker.

Hop voor de brouwerij

Eeuwenlang behoorde de streek tussen Aalst en Asse tot de belangrijkste hopregio’s van Europa. Het was de Abdij van Affligem die de hopteelt hier introduceerde en mee deed uitgroeien tot een belangrijke landbouwactiviteit.

Sinds de stichting van de abdij in 1062 brouwden de benedictijnenmonniken van Affligem bier. Niet alleen voor de eigen gemeenschap, maar ook voor gasten die in de abdij verbleven. Voor dat bier was veel hop nodig. Hop helpt het bier langer te bewaren en geeft het zijn kenmerkende bitterheid en aroma. Bovendien draagt hop bij aan een mooie schuimkraag.

In Chorographia Sacra Brabantiae, een historische en geografische beschrijving van het hertogdom Brabant uit 1659 van Antonius Sanderus, wordt de Abdij van Affligem afgebeeld te midden van tuinen en boomgaarden. Twee hopvelden liggen vlakbij de abdij.

De hopteelt werd een belangrijke motor voor de welvaart van de abdij en de omliggende landbouwers. Deze laatste leverden hun hop aan de abdij, via contracten of op markten zoals de nabijgelegen Aalsterse hopmarkt. Vanuit Affligem verspreidde de hopteelt zich verder in Vlaanderen. De Denderstreek en het Pajottenland groeiden zo uit tot de zogenaamde ‘hopschuur van Europa’.

Aan het begin van de twintigste eeuw kwam de teelt echter onder druk te staan. Hop telen was arbeidsintensief en de vraag naar inheemse hop daalde. Veel landbouwers stopten ermee, maar de hopteelt verdween nooit helemaal uit de streek.

Hopkeesten op het bord

De abdij gebruikte hop niet alleen om bier te brouwen. Het stond ook bekend als een geneeskrachtig kruid. Het keukenboek Den volmaecten Cocke van de Abdij van Affligem (eind 17de - begin 18de eeuw) bevat bovendien twee recepten voor zogenoemde hopkeesten. Deze jonge, witte scheuten van de hopplant kwamen rechtstreeks uit de abdijlochting, de moestuin van de abdij, zo staat vermeld.

Het oogsten van hopscheuten is vandaag nog altijd een echt monnikenwerk. Aan het einde van de winter gebeurt dit volledig met de hand, vaak in de kou en de modder. Plukkers moeten de grond voorzichtig weghalen om de breekbare, witte scheutjes van zo’n vijf tot tien centimeter lang met de hand af te snijden. Voor een klein schaaltje ben je al snel een uur aan het graven. Dat arbeidsintensieve proces maakt hopscheuten tot een duur en exclusief product.

Nog nooit hopscheuten geproefd? 

Waag je dan eens aan een recept of bezoek een plaatselijk restaurant in de Westhoek. In de maanden maart en april staan er vaak hopscheuten op de kaart. Met de erkenning van de hop en hopkeesten uit Asse-Aalst als Vlaams streekproduct krijgt de horeca in die regio er in het bijzonder een troef bij om mee uit te pakken.

Bronnen: VRT, streekproduct.be.