Waarom schokkende graffiti in Brussel toch waardevol zijn

Ophef in Brussel over 2 metersgrote muurschilderingen die gewelddadige scènes voorstellen. Hoewel beide werken haast kopieën zijn van klassieke meesterwerken, is de beleving op straat heel anders dan in musea. Er was een tussenkomst van minister van Cultuur Sven Gatz voor nodig om de streetart niet meteen te laten verwijderen, maar er de artistieke waarde van in te zien.

Publicist Mark Van de Voorde deelt zijn visie op Facebook. De hetze doet hem denken aan woorden van Cees Nooteboom toen die de Prijs der Nederlandse Letteren in ontvangst nam: We zijn onze eigen Japanners geworden.

We kijken als vreemden naar onze eigen iconografie en begrijpen de aan onze cultuur ten grondslag liggende beelden, verhalen en taferelen niet meer.

Van de Voorde nodigt zijn lezer uit om goed naar het werk te kijken en ook de hand op te merken die de onthoofding wil tegenhouden. Het is de hand van de engel die aan Abraham duidelijk maakt: God wil niet dat je mensen offert, voor wat dan ook.

De artiest geeft met dit werk dan ook een pertinente boodschap.

Pas als we weer onze eigen cultuur en haar iconografie kunnen lezen, zullen we in het reine kunnen komen met onszelf, onze angsten en de dreigingen in samenleving en wereld, schrijft Van de Voorde. Zonder die kennis van onze iconografie en onze (Bijbelse) cultuur lopen we het gevaar om alle vergissingen van de mensheid, de wreedheid en de wraak voorop, over te doen. 

Zoals altijd lokken de berichten van Mark Van de Voorde behoorlijk wat reacties uit. Zo ontstaat er een interessante dialoog. Iemand merkt op dat het lam op de schildering ontbreekt. Caravaggio bracht op zijn werk nochtans duidelijk het alternatief in beeld: een bokje dat in de plaats van Isaak geofferd moet worden. Van de Voorde reageert gevat:

Zitten we in een cultuurfase die geen alternatief meer biedt?

Ook aan het andere werk, een onthoofd lichaam dat ondersteboven hangt en leeg bloedt, hangt een pittig verhaal vast. Dit werk is gebaseerd op het werk De lijken van de gebroeders De Witt van Jan De Baen. De gebroeders De Witt waren prominente politieke figuren in de 17de eeuw. Ze werden gelyncht door een opgehitste menigte. Dat was mogelijk het werk van admiraal Cornelis Tromp, zegt Remco Sleiderink, hoofddocent oude Nederlandse literatuur aan de KU Leuven. Een niet mis te verstane verwijzing.

Opnieuw referentie naar 17de-eeuws schilderij in Brussel. Lijken van gebroeders De Witt https://t.co/zABulc4Ml7 én https://t.co/9isiIL1ZI0pic.twitter.com/jW0jamtsbn

— Remco Sleiderink (@RemcoSleiderink) January 23, 2017