8 jaar paus Franciscus in 8 grote lessen

#1 Terug naar de essentie

Politiek-culturele en binnenkerkelijke oorlogen zijn aan paus Franciscus niet besteed. In ethische kwesties staat voor hem de mens centraal. Hoe ga ik om met mijn naaste? Dat is de essentie waarnaar paus Franciscus terug wil, zonder mensen te veroordelen vanwege hun geaardheid, relaties of beslissingen. 

#2 Samen op weg

De kerk is niet af, maar altijd op weg. Meer nog: ze is ‘samen op weg’. Op 8 jaar tijd probeerde paus Franciscus op diverse manieren tot een meer synodale kerk te komen:

• wereldwijde enquêtes over het gezin en over jongeren, in de aanloop naar bisschoppensynodes over die thema’s
• Raad van Kardinalen die hem adviseren en bijstaan bij de hervorming van de kerk
• meer beleidsfuncties voor vrouwen
• de volgende bisschoppensynode over de synodale kerk

#3 Op weg naar de rand

De kerk is niet richtingloos op weg. Ze gaat actief op zoek naar wie uitgesloten is en zich aan de rand van de samenleving bevindt. In die beweging naar de periferie vindt de kerk wat haar doet leven: solidariteit, gedeelde vreugde, de kern van het evangelie. De voorkeursoptie voor de arme en voor al wat kwetsbaar is, zit al vervat in de naamkeuze van de paus.

#4 We zijn allemaal broers en zussen

In Fratelli Tutti schreef paus Franciscus uitgebreid over zijn visie op interreligieuze dialoog. Die woorden werden heel concreet tijdens zijn reis naar Irak, waar hij zij aan zij met onder meer de sjiitische leider Al-Sistani het Gebed van de kinderen Abraham uitsprak. Die universele broederschap is eveneens geïnspireerd op de heilige naamgenoot van de paus.

#5 Alles is verbonden

Dit thema werkt de paus het sterkst uit in zijn encycliek Laudato Si’, een luide oproep naar alle mensen van goede wil om zich bewust te worden van economische systemen die al het leven op aarde bedreigen. Hij stelt de planeet voor als ons gemeenschappelijk huis. Als we dat vernielen, zijn we allemaal dakloos. Sociale rechtvaardigheid en natuurbehoud zijn 1 strijd en vergen een heuse bekering.

#6 Zeg het met een gebaar

De grootste lessen gaf paus Franciscus misschien wel zonder woorden. Denk aan het doodstille Urbi et Orbi-gebed in maart 2020 voor het einde van de coronapandemie. Of ook aan het recente bezoek aan Irak. Andere gebaren die oneindig veel betekenen: zelf de telefoon opnemen, kinderen laten spelen op het podium waar hij een toespraak houdt, de voeten van gevangenen en migranten wassen op Witte Donderdag, enzoverder.

#7 Eenvoud en authenticiteit

Paus Franciscus woont niet in het pauselijk paleis, maar in een eenvoudig appartement in het Vaticaan. Hij kleedt zich ook eenvoudig, zonder gebruik te maken van bijzondere pauselijke outfits en accessoires.

#8 Aanvaard hedendaagse kwaliteitseisen

Kort na zijn verkiezing richtte paus Franciscus een secretariaat voor de Economie op om verspilling, fraude en incompetente boekhouding in de Vaticaanse Bank aan te pakken. Hij dreigde zelfs de bank te sluiten als deze niet transparanter zou worden. Ook inzake seksueel misbruik koos de paus voor transparantie.