8 vragen en antwoorden over de rozenkrans

1. Wat is de rozenkrans?

De rozenkrans — ook paternoster genoemd — is een gebedssnoer dat bestaat uit 53 kleine en 6 grote kralen, 59 in totaal. 

Het snoer bestaat uit een opeenvolging van tien kleine kralen (telkens één Weesgegroet) en een grote kraal (een Onzevader). De overige vier kralen hangen aan een korte streng, die vaak eindigt met een kruisje. 

Het gebed neemt ongeveer 20 minuten in beslag.

2. Vanwaar komt het rozenkransgebed ?

De woestijnvaders (vijfde eeuw) kenden al gebedssnoeren, maar dan voor het Jezusgebed, het traag herhalen van een aanroeping van de naam van Jezus. Het Weesgegroet ontstond pas na 1050 en is samengesteld uit Bijbelcitaten en een gebedsaanroeping aan de Moeder Gods. Het gebruik van  het gebedssnoer bestond reeds in de twaalfde eeuw. Bernardus van Clairvaux promootte het. Volgens de dominicanen kreeg Dominicus in 1208 een visioen van Marie die hem de rozenkrans overhandigde.  In 1569 verankerde paus Pius V met een bul de devotie.

3. Waarom is 7 oktober een speciale dag voor de rozenkrans? 

7 oktober, de dag van de overwinning in Lepanto in 1571, werd een feestdag gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkrans. Tijdens de contrareformatie (zeventiende eeuw) verspreidde het gebruik zich over de hele katholieke wereld. Oktober is ook de maand van de rozenkrans, een traditie die begon in de 19de eeuw en waarin het rozenkransgebed extra veel gebeden wordt. 

4. Vanwaar komen de woorden 'rozenkrans' en 'rozenhoedje'?

De woorden 'rozenkrans' en 'rozenhoedje' hebben dezelfde oorsprong. Het Franse woord 'chapelet', wat hoedje betekent, toont nog beter de oorspronkelijke betekenis van een krans van rozen die rond het hoofd van een Mariabeeld werd gehangen. Rozenhoedje staat voor het bidden van een volledige cyclus met het gebedssnoer. De naam 'paternoster' (letterlijk: Onzevader) is een andere naam voor het gebedssnoer. 

Een volledige rozenkrans bidden bestaat uit 150 weesgegroeten, wat overeenkomt met de 150 psalmen. Daarom wordt het ook het 'gebed van de armen' genoemd. Het is een niet-lezende gebedspraktijk, dus ook geschikt voor analfabeten die de 150 psalmen niet konden lezen. 

5. Wat zijn de mysteries?

Vanaf de vijftiende eeuw koppelde men een cyclus mariale overwegingen aan het bidden van de rozenkrans. Weinig bekend is dat dit vooral in onze streken ontstond. Met die geheimen kijken we samen met Maria naar het leven van Jezus. Er zijn vier reeksen (blijde, droevige, glorievolle en lichtende) met elk vijf geheimen. Het is traditie om op verschillende dagen deze geheimen te overwegen. Van de zestiende tot de twintigste eeuw veranderde er niets aan. In 2002 voerde Johannes Paulus II vijf nieuwe mysteries in, gebaseerd op de Bijbel. Het hele heilsmysterie - God komt in de wereld om de mens te redden - wordt uitgedrukt in de cycli.

6. Voor wat gebruikt men een rozenkrans nog?

Sommige religieuzen dragen een grote rozenkrans aan hun habijt. Meestal krijgen persoonlijke gasten van de paus na afloop van de ontmoeting een rozenkrans als geschenk. Vrome katholieken (ook de paus zelf) worden met een rozenkrans tussen de vingers begraven. Soms hangen er rozenkransen in auto’s als amulet. De kralen kunnen van plastic zijn, van hout of van glas. In Betlehem maken ze rozenkransen uit eeuwenoud olijfhout. Vroeger zaten mensen tijdens de eucharistieviering (die in het Latijn werd opgedragen) vaak de rozenkrans te bidden omdat ze toch niets begrepen.

7. Wat is het effect van het bidden van de rozenkrans voor de bidder?

Een wetenschappelijke studie toonde aan dat het bidden van de rozenkrans vergelijkbare gezondheidseffecten kan hebben als andere vormen van meditatie. Meditatie met mantra’s, kleine verzen, is gebruikelijk in het boeddhisme. De praktijk toonde kleine tot matige verbeteringen in de geestelijke gezondheid. Het kan helpen bij slaapstoornissen,  het gaat stress tegen en zou een positief effect op chronische pijnklachten en depressies. Het effect is te vergelijken met dat van oosterse meditatiepraktijken.

8. Gebruiken moslims ook een rozenkrans?

Neen, het is een ander soort snoer, misbaḥa genoemd, en bestaat uit 99 kralen of parels. Het dient voor diverse gebedspraktijken, meestal het reciteren van de 99 namen van Allah. De praktijk stamt uit de zevende eeuw en komt wellicht over uit Azië. Hindoes en boeddhisten gebruiken ook gebedssnoeren. Antropologen vermoeden dat in Azië dan ook de verre oorspong van de praktijk van de rozenkrans te vinden is. In sommige landen dragen mannen parelsnoeren in hun handen als een soort speeltje, maar dat heeft geen religieuze betekenis.