95 jaar na zijn geboorte blijft het Heilig Hermanneke mensen inspireren

Stapels brieven met smeekbeden en dankbetuigingen van over de hele wereld, uit Zweden, Portugal, India, de Verenigde Staten … In het herinneringshuis aan het heilig Hermanneke in Merksem zijn er heel wat ingekaderd. Rond het devote jongetje dat op tienjarige leeftijd overleed na een ongeval kwam al snel een hele verering op gang. “Het heilig Hermanneke is wereldwijd bekend, wat opmerkelijk is, want in die tijd – we spreken van de jaren 1930 en later – was er geen internet. Zijn verering is veel meer dan een lokale volksdevotie, het zit dieper”, zegt Michael De Vogel van De vrienden van Herman Wijns vzw vol overtuiging.

‘Ouderen blijven bidden bij het graf, en ook jongeren vinden de weg erheen. Kijk’, wijst Michael naar votiefplaten rond het graf van Herman Wijns in Merksem, ‘jongeren kwamen hier Hermans voorspraak vragen om te slagen in hun examens. En daar zie je een dankbetuiging van een deelneemster aan The Voice.’ Trots vervolgt hij: ‘In 2018 bezocht bisschop Bonny het graf. En vicaris-generaal Ikeobi zal op 30 mei voorgaan in een herdenkingsmis ter gelegenheid van de 85ste verjaardag van zijn overlijden.’

Op de oude begraafplaats van Merksem ligt het graf van het Heilig Hermanneke onder een afdak met golfplaten, omringd door bloemen, groen en banken, en te midden van een grote cirkel met votiefplaatjes van mensen die hem danken om een verkregen gunst.

Vanwaar toch die verering van die kleine jongen, zo snel reeds na zijn overlijden? ‘Herman was een heel devoot kind. Zijn ouders hadden een drukke slagerij. Het was een slim ventje, dat al naar school mocht nog voor hij drie jaar was. Hij was zo slim dat hij ook enkele jaren mocht overslaan. Hij deed zijn communie vroeger, en werd lid van de Eucharistische Kruistocht, een soort jeugdbeweging voor gelovige jongeren, opgericht door priester Poppe, die een heel groot voorbeeld was voor Herman tijdens zijn leven.’

Smeerlappen

Levendig vervolgt Michael: ‘Op de dag van zijn ongeval, op 30 mei 1941, ging Herman de mis dienen. Toen hij thuiskwam, gaf hij zijn vader geen kus bij wijze van groet zoals normaal, maar stormde hij meteen naar binnen. Zijn vader begreep niet wat er gebeurde. In de keuken stond Herman, die er vreselijk vies uitzag, een kruisbeeld te wassen. ‘Vake, die smeerlappen’, riep het jongetje. De vader schrok, want Herman gebruikte nooit zo’n lelijke woorden. Hij vertelde verontwaardigd dat hij het kruisbeeld onderweg naar huis zag liggen, gedumpt in een vuilnisbak. Hij vond het erg, maar durfde niet in het vuil te graaien. Tot drie keer toe liep de jongen terug naar die vuilbak, de laatste keer hoorde hij een stem: ‘Wat is er Herman, schaam je je voor mij?’ Daarop haalde hij het kruisbeeld van onder het vuil en nam het mee naar huis, om in zijn kamer te hangen als eerherstel. Zo vroom was hij.’

Kippenhok

“Later die dag ging Herman met zijn moeder een pakje afgeven bij iemand in de buurt, waar ook vriendjes van Herman woonden”, vervolgt Michael het verhaal. “Ze nodigden hem uit om naar de kleine kuikentjes te komen kijken. Die zaten achter in de tuin in een houten kippenhok, met een glazen wand om wat daglicht binnen te laten. In het huis ernaast woonde Willy, een goede vriend van Herman. Herman klom op het kippenhok om hem over de tuinmuur heen aan te spreken. Ondertussen plaagden zijn andere vriendjes hem met een bal gevuld met water. Herman trok zich weg om niet nat te worden, verloor zijn evenwicht en viel door de glazen wand van het kippenhok. De slagader van zijn been was geraakt en hij bloedde hevig. Zijn moeder nam hem op holde ermee naar de huisarts, die echter net weggeroepen was. Daarop zette ze koers richting ziekenhuis, met de bloedende jongen in haar armen. 

Toen ze voorbij de kerk kwam, zuchtte de kleine Herman: ‘Hier zal ik nooit meer binnengaan.’ Een Duitse onderofficier zag haar ellende en snelde haar te hulp. Hij scheurde enkele repen stof uit de voering van zijn mantel, bond het been af, confiskeerde een fiets en bracht de jongen naar het ziekenhuis, waar hij geopereerd werd. De operatie was geslaagd, maar de wonde infecteerde. In het bijzijn van de onderpastoor die hem de laastste sacramenten toediende, zei Herman nog eens de hele mis op in een vlekkeloos Latijn, ongewoon voor zo’n jong kind, en overleed. Op 30 mei 1941 werd hij begraven. Meer dan 1.400 mensen woonden de uitvaart bij. Alle winkeliers uit Merksem sloten die dag de deuren uit respect.”

“Omdat iedereen Herman zo’n vroom jongetje vonden, begonnen mensen te bidden bij zijn graf. En soms bepaalde zaken op zijn voorspraak te vragen. Zo kwam zijn verering op gang”, besluit Michael. “Vandaag hebben we hier wel tweeduizend votiefplaatjes uitgestald, en we hebben er nog eens evenveel opzij staan, omdat we er geen plaats voor hebben. En er komen er steeds nieuwe bij.” 

Bijzondere genezing

Het mag duidelijk zijn. Ook Michael zelf koestert een bijzondere genegenheid voor Herman en werd naar eigen zeggen al meerdere keren geholpen dankzij zijn voorspraak. 

‘Mijn vader had een gesprongen appendix en was er erg aan toe. De artsen konden niet veel meer doen. Mijn grootmoeder bad tot Herman voor zijn genezing. En wonder boven wonder, mijn vader kwam er terug bovenop’, vertelt hij dankbaar. ’Mijn grootmoeder kocht bloemen om de behandelende arts te bedanken, maar die zei haar: Mevrouw, u moet niet míj́ bedanken, maar Hierboven. Zonder Hem had ik het nooit gekund.’ 

Michael wijst naar het grote beeld van Onze-Lieve-Heer voor het graf van Herman: ‘Uit dank voor verkregen gunsten kocht ik dat beeld. Het is meer dan honderd jaar oud, de verf was afgeblakerd en hier en daar waren er stukken uit. Ik lapte het op en doneerde het aande vzw om hier bij zijn graf te plaatsen.’

Vandaag is de genezing van Michaels vader van de vele dossiers over mogelijke wonderbaarlijke genezingen die aan Herman worden toegeschreven. Ze maken deel uit van documenten en brieven die gebundeld en vertaald worden, om overgemaakt te worden aan het Vaticaan, in het kader van het onderzoek naar een mogelijke zaligverklaring van het heilig Hermanneke. Want het jongetje mag in de volksmond dan ‘heilig’ genoemd worden, zover is het nog niet, al hopen de Vrienden van Herman Wijns erop. Pastoor Koen Janssen volgt een en ander op, geeft Michael nog mee.

Socials

Michaels vader was ongeveer 15 jaar voorzitter van de vzw De Vrienden van Herman Wijns. Michael zelf groeide bij wijze van spreken op met de kleine Herman als jeugdvriend. ‘Vanaf mijn zes jaar vergezelde ik elke zaterdag met mijn vader naar het herinneringshuis en was ik misdienaar tijdens de herdenkingsvieringen voor Herman.’ 

Vandaag zet Michael zich op zijn beurt op vele vlakken in voor de nagedachtenis van Herman. ‘Ik regel de activiteiten voor de herdenkingsmomenten en ik beheer de socials. Dat is nieuw binnen de vzw. Om de jeugd beter te bereiken, hebben we besloten om nu sterk in te zetten op modernisering. Want we weten dat jongeren geraakt worden door het verhaal van Herman en hier komen bidden. Hen willen we bereiken via Facebook, Instagram, interactieve websites, podcasts, affiche met een QR-code … Ook richten we ons tot kinderen. In het herinneringshuis maakten we een hoekje waar kinderen kleurplaten van Herman kunnen inkleuren. Dat is al hun eerste kennismaking met hem.’

In het herinneringshuis aan Herman Wijns, in de Heybeeckstraat 23 in Merksem, hangen vele dankbrieven en verhalen over wonderen die op voorspraak van Herman zouden gebeurd zijn. Je ziet er ook de oude eetkamer met de tafel waarop Herman na zijn overlijden opgebaard lag, zijn bed met zijn sprei, en heel veel attributen uit zijn leven, waaraan telkens bijzondere verhalen verbonden zijn. Michael kent ze allemaal.

Gaston Berghmans

‘De komiek Gaston Berghmans was een neef van Herman en sprak altijd met heel veel warmte over hem. Gaston, die vijf jaar ouder was, en Herman waren op een dag samen op pad. Het was fris en Gaston had het koud. Hoewel Herman vijf jaar jonger was, merkte hij het op en bood hij Gaston zijn mantel aan. Ongewoon toch voor zo’n jong manneke?!’

Michael wijst een kleine pralinedoos aan in een vitrine. ‘Dit doosje pralines kreeg Herman op een dag in de vasten. Zijn vader zei dat hij ermee rond mocht gaan om iedereen aan tafel te trakteren. Wat Herman deed. ‘Neem er zelf ook maar eentje, Herman’, zei zijn vake. Maar Herman antwoordde: ‘Nee, na de vasten zullen ze vast ook nog lekker zijn.’ Zo vroom was hij.’

‘Geregeld gaf Herman wat vlees uit de beenhouwerij aan de hondjes van een zigeunerin’, diept Michael een ander verhaal op. ‘Ze vroeg aan Hermans mama of ze haar zoon een knuffel mocht geven, omdat ze zo dankbaar was. Dat mocht. Toen Herman terug de beenhouwerij binnenstapte, vroeg een klant hem: ‘En jongen, ben je niet bang van de beestjes?’ Waarop Herman antwoordde: ‘Neen, hoor, ze bijten niet.’ Maar de klant houdt aan: ‘Ik bedoel niet de hondjes, maar de beestjes van die vrouw, want ze is toch vuil.’ Waarop Herman rustig antwoordt: ‘Nee, ze is niet vuil, ze is enkel arm.’ En het schaamrood steeg naar de wangen van die klant.’

De kracht van het gebed ligt in het volhouden

Toen in de crisis de slagerij ten onder ging, bad Herman novenen tot de heilige Benedictus opdat zijn vader opnieuw werk zou vinden. 

‘Op het bidprentje zette hij voor elke dag een streepje. Kijk, het hele prentje staat vol’, toont Michael. ‘25 keer bad hij een noveen. Na de 24ste noveen, zei Hermands vader berustend: ‘Laat maar, Onze-Lieve-Heer zal het wel anders bedoeld hebben.’ Maar Herman wilde niet: ‘Nee, vokke, ik doe nog de 25^ste noveen, mijn jubelnoveen. De kracht van het gebed ligt in het volhouden.’ 

En hij begon. Plots klonk de deurbel. Er kwam iemand zijn vader werk aanbieden. Herman was zo blij dat hij een beeld van Onze-Lieve-Heer vastnam en ermee ronddanste, veel te wild en het viel op de grond. Zijn handen braken af, Herman was in tranen, maar zijn vader suste hem: ‘Onze-Lieve-Heer kan ook zegenen zonder zijn handen’.’ 

Michael herhaalt: ‘De kracht van het gebed ligt in het volhouden. Dat vind ik zeker vandaag een heel belangrijke en waardevolle boodschap. Iedereen wil tegenwoordig alles direct hier en nu, maar soms moet je geduld en vertrouwen hebben, doorzetten en volhouden.’

Naast het bed van Herman hangt het eigenhandig geschreven verhaal van een piloot die een crash overleefde. “Met twee copiloten vloeg hij naar Engeland. Zijn moeder had in zijn jas een relikwie van het heilig Hermanneke genaaid. Er was een storing op het vliegtuig, dat in brand vloog en ontplofte. Net tevoren aanriep de piloot het Heilig Hermanneke: ‘Herman, help me.’ Tussen de wrakstukken vond men de twee verkoolde copiloten, de piloot zelf had niets. Hij pende zijn verhaal neer en bezorgde het aan de ouders van Herman.”

Ook keeper Jean-Marie Pfaff gelooft in de kracht van het heilig Hermanneke. “Hij droeg steeds een relikwie van hem wanneer hij voetbalde. Hij doneerde ons keeperstruien en -handschoenen. Met hem willen we ook een podcast maken over zijn belangstelling voor het Heilig Hermanneke.”

Festiviteiten

• Op 14 maart wordt de 95^ste verjaardag van Herman herdacht met een rozenkransgebed aan het graf om 14 uur.
• Op 30 mei wordt de 85^ste verjaardag van zijn overlijden en begrafenis herdacht. Om 10 uur gaat het in processie van aan de ingang van de oude begraafplaats in Merksem, Van Heybeeckstraat 11 in Merksem, naar de Sint-Bartholomeuskerk, waar vicaris-generaal Emmanuel Ikeobi om 11 uur voorgaat in een eucharistieviering. Van 13 tot 15 uur wordt in het Sint-Eduardusinstituut in Merksem een powerpoint vertoond over het leven van Herman Wijns. Om 16 uur bidden we het rozenhoedje aan het graf. Het herinneringshuis is doorlopend geopend.
• Vrienden van Herman Wijns vzw tekenden een wandeling uit door Merksem langs alle plekken met een bijzondere betekenis of keerpunten in het leven van het Heilig Hermanneke. De route, met bij elke plek een korte duiding, kan opgehaald worden in cultuurhuizen, het districtshuis en het herinneringshuis (Van Heybeeckstraat 23) in Merksem.

Info bij Vrienden van Herman Wijns vzw, www.vriendenhermanwijns.be