‘Amen’ is jullie handtekening – paus Leo XIV [catechese]

We gaan verder met de catechese over de documenten van Vaticanum II en meer in het bijzonder over de constitutie over de liturgie Sacrosanctum Concilium (SC).

Wanneer de Heilige Augustinus aan de pas gedoopten het mysterie van het Lichaam van Christus wil leren, dan neemt hij de tekst van Sint Paulus (…) als uitgangspunt: “gij zijt het lichaam van Christus en ieder van u is een lid van dat lichaam.” En hij voegt eraan toe: “Dat is uw mysterie dat gij ontvangt. Hiervoor zijn jullie aanspreekbaar: Amen, en jullie antwoord is als jullie handtekening. Er wordt jullie gezegd “Het lichaam van Christus” en jullie antwoorden “Amen”. Weest dus ledematen van het lichaam van Christus opdat jullie Amen waarachtig zou zijn.(…) Weest wat jullie zijn en ontvangt wat gij zijt” ( Preek 272: PL 38, 1247).

Meteen na de herinnering aan het Laatste Avondmaal van Jezus spreekt de Constitutie over de Liturgie over de Eucharistie met volgende augustijnse klemtonen. Voor christenen betekent de deelname aan de tafel van de Heer “gevormd zijn door het Woord van God, op krachten komend aan de tafel van het lichaam van de Heer, God dankzeggen” (cfr SC 48). Door wat wij in zijn Woord en in de Eucharistie ontvangen worden wij wat wij ontvangen. Wij worden het Lichaam waarvan de verrezen Heer het Hoofd is, zetelend aan de rechterhand van de Vader (cfr Kol 1,18). Hij bereidt ons een plaats in de hemel (cfr Joh 14,3): op die wijze is de Eucharistie het sacrament van het komende Rijk. Het is brood voor onderweg, weg die ons tot de hemelse Vader voert, tot op de gezegende dag waarop “God alles in alles zal zijn” (1 Kor 15,28).

De liturgische gemeenschap draagt het offer op “niet slechts door de handen van de priester, maar ook door verbondenheid met hem” ( SC, 48). In dit perspectief is Eucharistie de vorm van het spirituele offer van de christenen (cfr Heb 13,16; Rom 12,1) door de eenheid met God en de onderlinge eenheid. 

Door eraan deel te nemen leren zij “zichzelf op te dragen en dag na dag vervuld te zijn, door bemiddeling van Christus, in eenheid met God en met elkaar” (ibid)

Door onze vereenzelviging met Christus leert de levensstijl, gekenmerkt door onbaatzuchtige zelfgave, van de Heer Jezus zelf over te nemen. Deze gave doet ons intreden in de beweging van de eenheid, die een sterke tegenkracht is tegen de zaden van de verdeeldheid die onze wereld ondermijnen, onze gemeenschappen, onze gezinnen, ons hart ‘(cfrSC,47).

Dierbaren, wanneer wij aan de Eucharistie deelnemen, worden we uitgenodigd het Woord van God te aanhoren en ons te voeden aan de tafel van de Heer, waar Hijzelf zichzelf aanbiedt aan de Vader. Die twee delen van de Mis, de liturgie van het Woord en de eucharistische liturgie “zijn onlosmakelijk onderling verbonden, zodat ze één enkele daad van eredienst vormen”. (Sc 56).

Wat betreft het Woord moeten we ons herinneren dat het niet slechts gaat om een intellectuele kennis te verwerven over de Schriften, maar om “het levende en werkende” Woord (Heb 4,12) door God gericht tot allen en tegelijkertijd tot elkeen. Woord dat voedt en verzadigt tegelijk met het Eucharistisch brood en ons doet overgaan van de ontaarding der zonde naar het nieuwe leven in Christus. “De Eucharistie opent ons tot het verstaan van de Heilige Schrift, zoals de Heilige Schrift ons verlicht en op haar beurt het Eucharistisch Mysterie verklaart” (Benedictus XVI Apost Exhort Verbum Domini,55).

Vaticanum II heeft gevraagd de schatten van de Bijbel ruimer te verspreiden zodat aan de gelovigen ruimer de overvloed van de tafel van Gods Woord geboden wordt (cfr SC, 51). De liturgische hervorming heeft dit verzoek vertaald in die schatkamer welke bestaat in het Lectionarium, dat wil zeggen het boek dat alle Bijbellezingen verzamelt voor de liturgische vieringen. Dit ruime aanbod werd geput uit de zuivere, levende overlevering die trouw aan de traditie doet samengaan met openheid voor een terechte vooruitgang (cfr SC, 23).

Het begin van het tweede hoofdstuk van de constitutie over de liturgie is doorweven met verwijzingen naar de grote stroom van de Traditie, die gaat van de Kerkvaders tot bij ons. Ik citeer “Tijdens het laatste avondmaal, in de nacht dat Hij werd overgeleverd, heeft onze Verlosser het eucharistisch offer van zijn lichaam en bloed ingesteld, om daardoor het kruisoffer door de eeuwen heen te bestendigen tot aan zijn wederkomst en zo aan zijn geliefde bruid, de Kerk, een gedachtenisviering van dood en verrijzenis toe te vertrouwen: sacrament van goedheid, teken van eenheid, band van liefde, paasmaaltijd waarbij Christus wordt genuttigd, het hart met genade wordt vervuld en ons een onderpand van de toekomstige heerlijkheid wordt gegeven “ (SC, 47) 

Geliefde broeders en zusters, laten we met geloof putten aan deze bron van goddelijk leven. Laten we ons omvormen door het mysterie dat wij vieren.

Vertaald uit het Italiaans door Marcel De Pauw msc