Aswoensdag in Parijs

Misschien was Parijs toch de ideale plek om aan te voelen wat vasten is. Wereldsteden hebben immers iets van een woestijn. Steden en woestijnen hebben veel met elkaar gemeen. De eenzaamheid vooral. In de eenzaamheid barst de verzoeking in volle hevigheid open.

In de stad zijn de uitgestalde verlokkingen zo talrijk als zandkorrels in de woestijn.

In de woestijn verzoekt het innerlijke lawaai ons zo uitnodigend als de lichtreclames langs de boulevards van de wereldstad. Dat is ook wat Jezus heeft ervaren tijdens zijn veertigdaagse vasten.

Hij werd er driewerf bekoord: om stenen brood te laten worden, om de wereld aan zijn voeten te doen liggen, om de dood tartende toeren uit te halen. Hij weigert, ofschoon Hij later wel brood zal vermenigvuldigen, tegen Pilatus wel zijn koningschap zal toegeven en wel door God uit de dood zal worden gered.

Jezus weigert de ingekorte weg van de bekoring, omdat deze naar hemzelf voert. Hij kiest de lange weg van het leven, omdat deze naar de anderen leidt. De overvloed van het christendom ontstaat uit weggeven, niet uit grijpen.

Het koningschap van het geloof is dat van de waarheid, niet dat van het prestige. God verheft de nederigen, niet hen die Hem uitdagen. Dat is het verschil tussen in de wereld en van de wereld.

Parijs, Aswoensdag. Ik loop in de kooromgang van de Notre-Dame en bekijk de veertiende-eeuwse bas-reliëfs over het leven van Christus.

Het valt me op dat slechts drie taferelen gewijd zijn aan Jezus’ openbaar leven: de bruiloft van Kana, de intocht in Jeruzalem en het Laatste Avondmaal. Nogmaals het christelijke antwoord op de drie bekoringen.

• Bruiloft van Kana. Water wordt wijn, opdat het feest van het leven door zou gaan en omdat mensen recht hebben op leven.
• Intocht in Jeruzalem. Jezus wordt op gejuich onthaald, maar Hij rijdt op het minst koninklijke van alle rij- en lastdieren. In een boom zit een man. Hij lijkt Zachëus wel, uit dat andere verhaal. Jezus wil koning zijn van wie zich bekeert, niet van hysterische massa’s.
• Laatste Avondmaal. Jezus zit met zijn vrienden samen, voor de laatste keer. Hij legt een band over de dood heen: die van wijn en brood.

De gelijkenis tussen het bas-reliëf van de Bruiloft van Kana en dat van het Laatste Avondmaal is sprekend. Geloof heeft met leven te maken: hier en nu, maar ook straks en in eeuwigheid. Allebei even belangrijk. Daarom heel zeker in de wereld, maar toch niet van de wereld.

Parijs, Aswoensdag. Ik loop het Musée d’Orsay binnen. In verrukking sta ik voor vijf haast identieke schilderijen van Claude Monet.

Vijfmaal Cathédrale de Rouen. Ik drijf weg uit de werkelijkheid en verdwijn met mijn geest in de kleurengloed van de tableaus. Op dat moment gaat mijn mobieltje. Probleem? Juist, ja! Moet meteen opgelost! Ik formuleer een voorstel. Oké! Ik sta weer met mijn voeten op de grond, in de wereld.

Als ik mijn smartphone weer heb opgeborgen, kijk ik terug naar de vijf schilderijen. Vijf keer hetzelfde portaal van dezelfde kerk. En toch telkens anders: vijf impressies van vijf verschillende weersomstandigheden of momenten van de dag. Het licht valt anders in, de schaduw schuift anders over het kerkportaal.

De schilder heeft het vastgelegd in de kleuren van zijn pallet. Het ene paneel is donker en triest, het andere vol licht, haast vrolijk. En toch, Temps gris en Effet du matin hebben wel een andere kleurschakering, maar ze laten op mij een zelfde impressie na: dat na grijze dagen de morgen aanbreekt.

Ook dat is vasten, veertigdagentijd: weten dat de woestijn voorbijgaat en de morgen van Pasen altijd weer aanbreekt.

Ik wandel verder. De Basilique du Sacré-Coeur doemt op en lijkt vanuit de hoogte op Parijs neer te kijken. Toch is de basiliek niet het hoogste punt van Parijs, ook al ligt die witte kerk op een heuvel. Die heuvel heet Montmarte, wat zou afgeleid zijn van ‘mont du martyre’, berg van de martelaar. De martelaar in de naam van de heuvel is de eerste bisschop van Parijs. Hij zou hier zijn onthoofd.

Op de middag van die Aswoensdag schitterde de witte basiliek in het aarzelend zonlicht. Straks is het Pasen, verrijzenis, opstanding...