Barokorgel ontwaakt op Antwerpse Dageraadplaats

Vlamingen zouden geen ‘zingend volk’ zijn, maar daar is niets van aan, zegt organist Emmanuel Van Kerckhoven. Met de Bachcantates zingt de hele Sint-Norbertuskerk uit volle borst mee. De Sint-Norbertusparochie aan de Dageraadplaats in de Antwerpse Zurenborg-wijk heeft intussen een stevige reputatie inzake liturgische muziek: er worden Bachcantatediensten, gregoriaanse missen en polyfone vieringen georganiseerd. Vooral de Bachcantates – met een homilie van een protestantse dominee - liggen Van Kerckhoven na aan het hart. Protestantse kerkmuziek is geniaal, zegt hij. In de katholieke traditie gebruiken we vaak grillige melodieën met achtste noten; samenzang van grotere groepen loopt dan gegarandeerd in het honderd. Lutherse en calvinistische psalmzettingen hanteren een ‘tactus’: een ritmische pulsbeweging van kwart- of halve noten. De organist speelt dan voor elke noot een andere harmonie.

Zo is het zingende volk wel verplicht te volgen. Emmanuel Van Kerckhoven

Dromen van een barokorgel

Het Loret-orgel dat intussen al 110 jaar in de Sint-Norbertuskerk staat, klinkt prachtig. Maar het is een volbloed romantisch orgel, en dus minder geschikt voor barokmuziek. The Antwerp Baroque Orchestra dat Van Kerckhoven oprichtte, speelt trouwens ook op authentieke instrumenten. Vandaar de droom om een bijkomend barokorgel aan te kopen. Een droom die de parochiegemeenschap van Sint-Norbertus gerust met hun organist-titularis wilde delen. Daarom werden middelen bijeengebracht, niet van overheden en culturele instellingen, maar wel van gulle privésponsors en donateurs, en werd aan Orgelmakerij Reil uit het Nederlandse Heerde gevraagd werd in het noordertransept van de kerk een barokorgel op te bouwen. Het ook al Nederlandse Schildersbedrijf de Jongh uit Waardenburg zette het instrument letterlijk in de verf met een imitatie van Cubaanse mahonie en met bladgoud, kobaltblauw en grijze accenten.

Het geheel is voor tachtig procent klaar en wordt nu zondag voor een eerste keer gepresenteerd.

Presentatieconcert

Het barokorgel is bijzonder omwille van zijn transpositieklavier van 440 Hz (de hedendaagse stemming) naar 415 Hz (de barokke stemming, een halve toon lager) en de twee spaanbalgen die zorgen voor een rustige aanspraak van de orgelpijpen. Dat alles zal voor een niet-geoefend oor misschien nog niet te horen zijn tijdens de Bachcantatedienst ‘Wir danken dir, Gott, wir danken dir’ (BWV 29) die zondagmorgen om 11 uur wordt uitgevoerd, maar ongetwijfeld zal Emmanuel Van Kerckhoven tijdens het presentatieconcert om 14 uur alle mogelijkheden van het nieuwe intrument demonstreren. Merkwaardig is ook dat het tweede orgel van de Sint-Norbertuskerk dus niet op een oksaal maar benedenvloers staat, zodat het publiek de organist duidelijk aan het werk kan zien. Vanaf 15 uur volgend nog kinderworkshops en orgeldemonstraties en om 17 uur speelt organist Aart Berwerff ten dans.

Lees meer over het barokke orgel in de Antwerpse Sint-Norbertuskerk.