Bisschop Philip Dickmans op Amazonesynode: eerste indrukken

Dit is uw allereerste synode. Hoe beleeft u die tot nu toe?

Als synodevaders zijn we raadgever voor paus Franciscus in functie van het officiële document dat hij nadien als conclusie zal schrijven. Dat is niet niks. We vergaderen in het Paulus VI-auditorium. Vooraan zitten de voorzitters: paus en coördinatoren. Verder heb je een zaal vol bisschoppen, priesters, zusters, en ook heel wat indianen. Best indrukwekkend allemaal.

Het is ook heel fijn om de bisschoppen van andere Latijns-Amerikaanse landen te ontmoeten. Je denkt misschien dat hier alleen Spaans of Portugees wordt gesproken, maar niets is minder waar. Uiteraard is er ook het Italiaans. En verder kan ik mijn Nederlands oefenen met mensen uit Suriname en mijn Frans en Engels met deelnemers uit Frans en Engels Guyana. Een toren van Babel dus, maar heel fijn!

Kon u de paus al persoonlijk groeten?

Gisteren begon de dag met een gebed in de Sint-Pietersbasiliek. Terwijl we nog aan het zingen waren, stond paus Franciscus plotseling vlak bij mij. :)

Na de middagpauze dacht ik eraan om het pakje mee te nemen dat zusters me hadden meegegeven. Daarin zaten een brief en wat gedroogde vruchten en kastanjes. Toen de paus mijn richting uitkwam, gaf ik het cadeautje. Bij het begin van de vergadering zette hij het naast zijn tafel. Zou hij het daar straks niet vergeten? Dat heb ik goed in de gaten gehouden: nee dus! Ik ben zeker dat hij intussen al gesmuld heeft van de vruchten, die hij als Latijns-Amerikaan zeker zal weten te smaken. 

Waarover ging uw tussenkomst bij de uitwisseling na de middag?

Over de nood aan een eigen ritus voor de liturgie. Voor ik bisschop werd in Miracema do Tocantins, heb ik 12 jaar in Palmas gewerkt met Xerentes indianen. Ik herinner me een veelbetekenend voorval. Voor een doopviering riepen enkele moeders me bij hen.

Ze smeerden ‘uruku’ op mijn wangen, voorhoofd en borstkas. ‘Nu ben je priester’, zeiden ze. ‘Nu mag je onze kinderen dopen.‘

Dat is geen vorm van syncretisme. Ze willen hun cultuur bewaren. Als Kerk moeten we manieren zoeken om de sacramenten toe te dienen in een liturgie die ook eigen is aan hun cultuur. Dat geldt niet alleen voor doopsels, maar ook voor de eucharistie en - waarom niet - voor de wijding van bisschoppen. 

Ik stel dus voor om theologisch, liturgisch en pastoraal te onderzoeken welke culturele aanpassingen mogelijk en wenselijk zijn in de liturgie.

Uiteraard kan het niet de bedoeling zijn om te raken aan de eigenheid van de sacramenten, maar wel om indiaanse tekens, zang en dans op te nemen in de liturgie. We moeten dat onderzoeken, delen en ermee experimenteren. Om ten slotte te komen tot een welomschreven eigen ritus. 

Wat staat u vandaag te wachten?

Vandaag staan er opnieuw vergaderingen op het programma. Later meer daarover. Over een 5-tal minuten moet ik in het Paulus VI-auditorium zijn en ik wou eerst nog even bidden. Gelukkig heb ik lange benen, dus dat zal wel lukken.

Hartelijke groeten aan allen die deze synode volgen!