Bisschoppen Lode Van Hecke en Delville: 'Tachtig jaar na 8 mei 1945. Welke vrede voor vandaag?'
Op 8 mei 2025 vieren we dat de Tweede Wereldoorlog eindigde. Het is onze plicht om te werken aan een vreedzame toekomst.
Vandaag, 8 mei 2025 vieren we dat het tachtig jaar geleden is dat de Tweede Wereldoorlog eindigde en de geallieerden het nazisme overwonnen. De capitulatie van nazi-Duitsland werd immers ondertekend op 8 mei 1945 in Reims en op 9 mei in Berlijn. Ze werd voorbereid door de akkoorden van Jalta (1945) en ondertekend door de geallieerden, met name de Britten, Amerikanen en Russen. Deze verjaardag is voor ons allen een gelegenheid om die gebeurtenissen te herdenken en ons vastberaden meer dan ooit te blijven inzetten voor vrede.
De twee wereldoorlogen (1914-1918 en 1939-1945) brachten verwoesting en vernieling in Europa en de rest van de wereld. De genocide op de Joden, de Shoah, die zes miljoen doden tot gevolg had, en de vele slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog onder de bevolking van alle landen toonden aan hoe gruwelijk oorlog kan zijn.
De vrede werd geconsolideerd door de oprichting van de Verenigde Naties (1945) en de oprichting van de Raad van Europa (1949). De Europese Unie werd opgericht om de vrede in Europa te garanderen, in de vorm van de EGKS (Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal) in 1952. Deze constructie werd uitgewerkt door Robert Schuman, Konrad Adenauer, Alcide De Gasperi en Paul-Henri Spaak en vastgelegd in het Verdrag van Rome op 25 maart 1957. Aan het einde van de oorlog was het duidelijk dat de verslagenen niet vernederd mochten worden. We mogen de historische impuls niet vergeten die werd gegeven door de verklaring van Robert Schuman van 9 mei 1950.
De wereldvrede kan niet worden bewaard zonder creatieve inspanningen die in verhouding staan tot de gevaren die haar bedreigen. De bijdrage die een georganiseerd en levend Europa aan de beschaving kan leveren, is essentieel voor het handhaven van vreedzame relaties.
Robert Schuman
De Europese Gemeenschap werd geboren uit een vredesproject dat erin slaagde voormalige vijanden, nu broeders, met elkaar te verzoenen. Voor Robert Schuman loopt momenteel een proces tot zaligverklaring.
Vandaag woedt er oorlog in Oekraïne, in Oost-Europa en in vele delen van de wereld, vooral in Afrika en in het Midden-Oosten. De burgerlijke vrede in onze samenlevingen wordt bedreigd en ondermijnd. De woorden van Robert Schuman zijn nog net zo relevant als toen en klinken als een oproep.
Zoals Robert Schuman het voorzag, "is Europa de voorbode van de universele solidariteit van de toekomst". Dit betekent geenszins dat de afzonderlijke naties verwateren of oplossen. De kracht van dit Europa ligt in zijn project van solidariteit, dat alleen kan worden bereikt door de betrokkenheid van de volkeren, een project dat de bestendiging is van zijn fundamentele waarden: verzoening, vrede en stabiliteit door solidariteit tussen allen.
De vrede na de Tweede Wereldoorlog was vooral gebaseerd op de controle over grondstoffen. Het is niet onbelangrijk dat de Europese Unie begon als de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Vandaag a fortiori ligt de controle over grondstoffen en zeldzame metalen aan de basis van verschillende oorlogen en gaat ze ten koste van milieu- en klimaatbeheersing. Het is onze plicht om te werken aan een vreedzame toekomst, gebaseerd op nieuw wetenschappelijk onderzoek en een besef van de evangelische waarden van solidariteit en empathie.
Over welke vrede hebben we het?
Paus Franciscus die zich onvermoeibaar inzette voor vrede verwoordde het zo: "Elke oorlog is een nederlaag. Alles kan worden gewonnen met vrede”. De vredesolijfboom die hij plantte met Israëlische en Palestijnse leiders, het kussen van de voeten van Soedanese leiders in oorlog met elkaar, blijven iconische beelden.
Elke christen zou zich moeten laten inspireren door Jezus, die zei: "Vrede laat Ik jullie na, mijn eigen vrede geef Ik jullie, een andere dan de wereld te bieden heeft." (Johannes 14, 27). Deze vrede ontvangen we van Jezus zelf en wisselen we uit tijdens de eucharistie. In de eucharistie wordt Jezus een dienaar, geen meester. Beleven we dit al in ons eigen leven?
Jezus nodigt ons uit om verder te gaan dan de menselijke logica van oorlog en macht, zonder deze te negeren.
Hij nodigt ons uit om van hem de genade te ontvangen om de vrede op te bouwen die het geschenk van het leven is en niet van de dood. "Gelukkig die vrede brengen, want zij zullen kinderen van God genoemd worden." (Matteüs 5, 9).
Bisschoppen Lode Van Hecke (Gent) en Jean-Pierre Delville (Luik), Referent-bisschoppen voor diaconie, caritas en sociale vraagstukken
