Brief uit 1941 ontdekt in gewelven Sint-Jacobskerk Antwerpen

Tijdens werken aan de Sint-Jacobskerk in Antwerpen heeft een schilder een bijzondere ontdekking gedaan. In een sluitsteen, een ornament dat de punten van de gewelven met elkaar verbindt, vond hij een luciferdoosje met daarin een brief. Die blijkt daar 1941 verstopt door arbeiders die toen in de kerk aan het werk waren, en besloten een boodschap voor toekomstige generaties na te laten.

De brief werd geschreven op de Nationale Feestdag van 1941 en gaat als volgt:

21 juli 1941
In ’t jaar 1941 word de zoldering der kerk gelijmd met een rollende stelling van 26 meters hoog, voor den dienst stadsgebouwen.
Als die zoldering nog eens geschilderd zal worden, zullen wij niet meer tot deze aarde behoren, wij moeten ons nakomelingen zeggen dat wij het niet plezierig in ons leven gehad hebben. Twee oorlogen hebben wij medegemaakt, een in 1914 een in 1940, dat kan nog al tellen he!!!
Wij staan hier te werken zwart van den honger, tot den laatsten cent persen zij ons af om een weinig eten.
Ik geef onze nakomelingen den goede raad als het nog eens oorlog word in de levensloop zorgt goed, voor een voorraad in huis, zoo als rijst, koffie, bloem, tabak, tarwe, graan voor u in ’t leven te houden!!! Geniet vol op van ’t leven, neemt bijtijds een ander vrouwtje, voor degene die getrouwd zijn pas op ’t huis!!! Salut mannen!!!
Gedaan den 21 juli van ’t jaar 1941 door de schilders dienst der gebouwen
John Janssen, Jul Gyselinck, Louis Chantraine en Jul Van Hemeldonck.

Werner Pottier van het Antwerpse stadsarchief reconstrueerde het verhaal van de vier mannen die de boodschap achterlieten: ‘In 1940 wil Antwerpen de 300ste verjaardag van Pieter Paul Rubens herdenken met evenementen en tentoonstellingen.

De Sint-Jacobskerk, waar de schilder begraven ligt, moet dringend opgefrist worden.

De kerkfabriek start met het opkuisen van de muren en de zuilen, maar de gewelven een beurt geven is technisch en financieel letterlijk te hoog gegrepen. Hiervoor vraagt de kerkfabriek het stadsbestuur om hulp. Het oorlogsgebeuren gooit echter roet in het eten. Na een smeekbede van pastoor De Keulenaer op 28 mei 1941 komt er weer schot in de zaak. De Dienst der Stadsgebouwen stuurt een ploeg van drie schilders (Jules Gijselinck, Jan Janssen, Louis Chantraine) en een plafonneerder (Jan Juliaan Van Hemeldonck) uit.

Wanneer zij hun bericht schrijven, is Antwerpen al meer dan een jaar bezet en hapert de voedselbevoorrading.

Op de zwarte markt swingen de prijzen de pan uit. Het is vaak kiezen tussen honger of veel betalen voor weinig voedsel. Het is dan ook veelzeggend dat de vier werkmannen beide wereldoorlogen aanhalen. Oorlogen waardoor zij het niet plezierig in hun leven hadden.’

De brief is geschreven op de Nationale Feestdag, maar van vieren is geen sprake. ‘Toch willen ze deze 21 juli niet zomaar laten voorbijgaan en ervoor zorgen dat bijna 80 jaar later aan hen gedacht wordt.’

Bron: website AG Vespa / Vastgoed en Stadsprojecten Antwerpen