Brief aan mijn jongere ik ~ Leo Fijen
In de reeks Brief aan mijn jongere ik kijken 9 grote persoonlijkheden terug op een moment in hun leven dat bepalend was voor de mens die ze geworden zijn. Wat droomde hun jongere ik? Welke inzichten zouden ze met hem of haar willen delen of waarvoor waarschuwen?
Leo Fijen kan terugblikken op een mooie loopbaan bij de katholieke media in Nederland. Hij maakte gesmaakte programma's zoals Kloosterserie, die ook in Vlaanderen veel mensen bereikte. Tegenwoordig is hij directeur van de katholieke uitgeverij Adveniat. In een open brief denkt hij dankbaar terug aan mensen en ontmoetingen die een groot verschil voor hem maakten.
Als ik terugkijk op mijn leven, zie ik 4 gestaltes van mijn jongere ik en 4 engelen die me gedragen hebben op de sleutelmomenten van mijn leven. Eerst is er die verlegen jongen, tweede in een gezin van vier kinderen, in een dorp onder de rook van Amsterdam. Mijn broer was de oudste van het gezin en ook het eerste kleinkind van beide families. Hij had terecht alle aandacht.
Ik kwam als tweede en heb altijd genoten van de luwte. Ook omdat mijn vader en moeder me daarin altijd hebben gezien. Sterker nog, ze hebben me de tijd en de kans gegeven om mijn diepste zelf te leren kennen, ook als ik weer halsbrekende toeren uithaalde, wanneer ik moest leren voluit te spreken en niet te blijven hangen in mijn stotteren en toen ik op het gymnasium me eenzaam voelde als kind uit een eenvoudig milieu.
Mijn ouders geloofden in me toen ik ging studeren en steeds beter de richting van mijn leven leerde kennen. Niemand thuis wist iets van Latijn en Grieks, niemand had ooit in de collegebanken aan het Rapenburg in Leiden gezeten. En toch waren ze voortdurend daar, mijn vader en moeder als een engelbewaarder die er voor zorgde dat ik niet kon vallen en die er waren om me te helpen opstaan als ik toch gestruikeld was.
De tweede alinea van deze brief is gericht tot die bijna volwassen tiener van 18 of 19 jaar die graag in de kerk was.
Als lector, als lid van het kerkbestuur, als redacteur van het kerkblad en als begeleider van misdienaars. De kerk was aan het eind van de straat. Ik voetbalde op hoog niveau, ik studeerde al in Leiden, ik werkte als postbode om geld te verdienen, maar ik was vooral graag in de kerk. Want daar was een priester, Jan Schut, die me de preekstoel op sleurde en me steeds weer zei: Dat is je beste plek. Dat kun jij, betekenis geven aan het leven van anderen, hoop geven aan het bestaan van kerkgangers.
Ik weet het nog goed, we stonden achterin de kerk. Hij duwde me naar voren en zei: Ga theologie studeren en deel je geloof op de preekstoel. Ik heb niet gedaan wat hij zei. Ik wilde de journalistiek in. Daar ben ik ook nu al 40 jaar actief in. En toen deze priester me zag bij de KRO schreef hij me een briefje: Je hebt niet gedaan wat ik adviseerde, je hebt het beter gedaan want het hele land is nu je preekstoel. Met dank aan deze engelbewaarder die me het vertrouwen schonk om die preekstoel op te gaan en daar het talent te ontdekken een verhaal te kunnen vertellen.
De derde alinea is voor mijn derde ik, getrouwd, jonge vader van twee kleine kinderen en nog steeds actief in de kerk.
Maar op een andere plek, in de nieuwbouwwijk van Haarlem. Daar leerde ik Jan Berkhout kennen, priester uit De Rijp die later de pastoor van Nederland zou worden bij de uitvaart van 14 kinderen in Volendam. Hij werd de trooster van Nederland. Toen hij nog niet bekend was, doopte hij onze dochter Maaike en stuurde hij de bisschoppen een aanbevelingsbrief, want hij vond dat ik landelijk in de journalistiek van de zingeving moest gaan werken, eerst in de kerkprovincie, later op televisie.
Geen mens kan verzinnen dat we elkaar in de nieuwjaarsnacht van 2001 weer tegen zouden komen: hij als trooster van Nederland, ik als televisiemaker die van hem alle ruimte kreeg om die troost in de huiskamers te brengen. Jan Berkhout is net als Jan Schut al enige tijd dood. Maar hij was een engelbewaarder die me de kans gaf om een groot publiek te bereiken met de troost en de hoop van het geloof.
De laatste engelbewaarder is Marcellin Theeuwes, de prior van de kartuizers in de bergen rond Grenoble. Hij leerde me te genieten van de stilte in alle drukte. Ik deed duizend dingen tegelijk als hoofd van de omroep RKK, als hoofd van levensbeschouwing en van journalistiek bij KRO-NCRV. En hij wees me de weg naar de stilte en naar het sterfbed.
Uiteindelijk ben ik gaan doen wat Jan Schut me vroeg: 'Ga op die preekstoel staan en wees mensen nabij.'
Ik ben theologie gaan studeren, doe veel uitvaarten, ben bij het sterfbed van dorpelingen en bewoners van het verpleeghuis en ontdek daar dat in de diepste pijn de mooiste geschenken verborgen liggen. Daar woont God, daar spreekt God, in de stilte van het sterfbed. Daar zijn geen miljoenen kijkers, daar is geen landelijke eer, daar is de stilte.
En daar hoor ik een stem die Marcellin Theeuwes al kende. En deze prior zei het niet alleen, hij deed het ook voor bij zijn eigen dood, twee jaar geleden. Ik mocht bij hem langs gaan. We hebben elkaar omhelsd, als afscheid. Ik geloof dat hij nog steeds over me waakt vanuit de hemel. En ik dank hem dat hij me heeft geleerd los te laten als gepensioneerde van 65 jaar.
Leo Fijen