Caritas: ‘Oosten van Congo blijft in de greep van geweld’

Ondanks berichten over ‘vredesakkoorden’ is volgens Caritas de humanitaire situatie in de Oost-Congolese provincies Noord- en Zuid-Kivu en Ituri nog steeds uitermate verontrustend. Van een echte terugkeer van de vrede op het terrein is totaal geen sprake. Caritas International speelt met haar projecten in de provincie Zuid-Kivu en de buurlanden Oeganda en Burundi in op de noden van grote aantallen ontheemden en vluchtelingen. De situatie van de Congolese vluchtelingen in Burundi is erg precair. 
 
‘In Burundi nam het aantal vluchtelingen uit de DR Congo nog toe door de val van de grote stad Bukavu, nu bezet door de rebellen van M23/AFC’, zegt Gregory Claus, die bij Caritas International de projecten in Burundi volgt en het Grote Merengebied goed kent. Internationale mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch en Amnesty International publiceerden onlangs rapporten over recente slachtpartijen en schendingen van de mensenrechten. De rebellen van M23/AFC controleren ondertussen grote steden en uitgestrekte gebieden in Noord- en Zuid-Kivu.  ‘De inname van Bukavu door de rebellen, op 15 februari 2025, deed opnieuw Congolezen vluchten naar het kleine buurland Burundi’, legt  Claus uit. ‘De vluchtelingen moesten de Ruzizirivier oversteken, en sommigen stierven daarbij de verdrinkingsdood.’ 

Meer dan 90.000 vluchtelingen gedurende één jaar

Tussen eind 2024 en 12 augustus 2025 kwamen in Burundi meer dan 90.000 Congolese vluchtelingen toe. Caritas Burundi levert, met steun van Caritas International (België), inspanningen voor de vluchtelingen in het kamp van Musenyi. De leefomstandigheden in dat kamp zijn erg problematisch. Op sommige momenten betoogden de vluchtelingen zelfs tegen de omstandigheden daar. Momenteel verblijven in Musenyi meer dan 17.000 vluchtelingen, terwijl er eigenlijk maar een capaciteit is voor 3.000 personen. De leefomstandigheden van de Burundese bevolking zijn overigens ook erg precair. 
 
Caritas Burundi zorgde in Musenyi al voor levensmiddelen, drinkwater, keukengerief en hygiënekits om de situatie van de vluchtelingen draaglijker te maken. Er ging daarbij bijzondere aandacht naar kinderen onder de 5 jaar, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding gaven.

Ondervoeding is een reëel probleem bij de kleine kinderen in het kamp. In totaal probeert Caritas Burundi, met steun van zusterorganisaties uit het wereldwijde Caritasnetwerk, meer dan 900.000 euro te vinden om de hulpverlening zo optimaal mogelijk te laten verlopen. 

Hortense Bazungu Zawadi (38) is één van de vluchtelingen in Burundi. Ze heeft vijf kinderen, vier meisjes en een jongen. Hortense vluchtte weg uit de streek van Rutshuru in Congo, waar ze als onderwijzeres werkte. Eerst zocht ze veiligheid in Goma, maar na de komst van M23 stak ze de grens met Burundi over. Haar echtgenoot is niet meer in leven. ‘We overleven nu dankzij steun van Caritas, het Wereldvoedselprogramma  (WFP) en UNHCR’, vertelt Hortense. ‘De organisaties geven ons te eten, maar er is een vreselijk tekort aan geneesmiddelen. Sommigen in het kamp sterven omdat er niet genoeg medicamenten zijn.’ 

Emmanuel Chigere Kasese (27) is een vluchteling uit Bukavu. De oorlog in Zuid-Kivu kostte het leven aan familieleden en vrienden van Emmanuel. ‘Ik liet ginder mijn ouders en drie minderjarige broers achter. Ik leef voortdurend  in angst, want we weten niet of ze nog in leven zijn.’ 

In Musenyi leven mensen in simpele hangars of in onderkomens die ze er in elkaar knutselen met takken en dekzeilen. Caritas verdeelt hier elke maand voedsel van het Wereldvoedselprogramma en UNHCR, maar de hoeveelheden zijn spijtig genoeg te klein. Caritas International (België) voert in september campagne om giften in te zamelen ten bate van de Congolese vluchtelingen in Burundi.