Catharijneconvent brengt heilige boeken bij elkaar

Jarenlang en nog tot op vandaag worden heilige boeken gebruikt als rechtvaardiging van geweld en van de verschrikkelijkste misdaden. Toch zijn Tanach, Bijbel en Koran van bij aanvang bedoeld als heilige geschriften. Zij waren zo heilig dat ze soms zelfs niet met de hand mochten aangeraakt worden. Die geloofs- en schrifttradities van joden- en christendom en islam – bekend als de religies van het boek – staan nog tot 8 januari centraal in een heerlijke tentoonstelling in het Museum Catharijneconvent in het Nederlandse Utrecht.

Het is de eerste expositie in het museum waarin de drie wereldreligies op gelijkwaardige wijze naast elkaar worden gepresenteerd, verduidelijkt curator Micha Leeflang. Behalve het geloof in een God hebben joden, christenen en moslims gemeen dat zij Abraham als een belangrijke voorvader beschouwen. Hoewel ze veel  gemeenschappelijke aspecten bezitten, vertonen zij ook wezenlijke verschillen.

Bij het binnenkomen zijn de drie meest invloedrijke geschriften ter wereld te zien in een ronde vitrine. Curator Micha Leeflang.

Het Museum Catharijneconvent en de Universiteit van Utrecht brachten voor de expo kostbare middeleeuwse handschriften en vroege gedrukte werken uit binnen- en buitenland voor het eerst in een overzichtstentoonstelling samen. Met enkele topstukken, zoals het Psalter van Utrecht (Unesco-erfgoed), het Ellerevangelie uit de British Library, de Liesveltbijbel (de eerste reformatorische Bijbelvertaling in de Nederlanden uit 1542) of een 14de-eeuwse Tenach uit Kopenhagen. Het samenspel van kostbare handschriften van verschillende tradities maakt meteen hun wisselwerking en wederzijdse beïnvloeding duidelijk, net als de verschillende culturen en achtergronden van waaruit zij zijn ontstaan.

Dat wordt in de tentoonstelling mooi afgewisseld met fraaie, educatieve videopresentaties die de geëxposeerde voorwerpen meteen ook in perspectief plaatsen en hun achtergronden verduidelijken. Micha Leeflang: Deze heilige geschriften vertonen opmerkelijke overeenkomsten, maar ook verschillen die de bezoeker verrassen en hem tegelijk vertrouwd maken met de bijzondere inhoud van deze heilige teksten. 

Deze heilige boeken getuigen in hun uiterlijk van grote kundigheid en hoge artistieke kwaliteit. Die schoonheid kan door iedereen worden bewonderd. Curator Micha Leeflang.

Naast de fraaie en kostbare handschriften boeit deze tentoonstelling vooral omdat ze zo mooi de verschillen tussen deze drie heilige geschriften illustreert en toont wat hun opvallende overeenkomsten zijn in schoonheid, gebruik en verering. De blik van de bezoeker wordt verruimd en de schoonheid en rijkdom, die in contrast staat met de gruwel die in naam van deze boeken werd begaan, wordt opnieuw in de verf gezet. Fraai gekalligrafeerde teksten, uitbundige decoraties, prachtige miniaturen en schitterend gedecoreerde boekbanden zetten zo opnieuw op weg naar de oorspronkelijke rijkdom en verering voor deze boeken. Dit helpt ook begrijpen waarom deze boeken zo’n enorme impact hebben gehad op de geschiedenis.