CCV stelt voor: ‘Hemellichamen’, een dansritueel over Hemelvaart

CCV, Christelijke Cultuur Vandaag, biedt in de Vlaamse bisdommen niet enkel pastorale en theologische vorming, de organisatie tracht er eveneens de christelijke cultuur te ontsluiten voor een breed publiek. In dat kader was het voor Jan Christiaens, docent aan de afdeling musicologie van de KU Leuven en educatief medewerker van CCV Gent, al langer een droom om orgelmuziek te combineren met dans. Met theoloog en danser Sander Vloeberghs vond hij daarin een medestander. Het resultaat is op 28 en 29 mei en op 1 en 4 juni te zien in respectievelijk Gent, Brussel, Roeselare en Zonhoven.

Centraal staat het orgelwerk L’Ascension (Hemelvaart) van de Franse componist Olivier Messiaen en de choreografie van Sander Vloeberghs. ‘Messiaen schreef het muziekstuk in 1933 en laat op een meesterlijke manier horen hoe het lichaam afscheid neemt van de aarde en wordt toevertrouwd aan het onbekende’, vertelt Jan Christiaens. ‘De muziek is doordrenkt van spiritualiteit.’

Olivier Messiaen (1908–1992) was zelf een kerkorganist. ‘Een diepgelovig man ook, maar hij creëerde voor dit stuk een nieuwe, religieuze muziektaal’, zegt Jan. ‘Dat was toch wel uitzonderlijk voor die tijd, waarin de klank veeleer te devoot en te ouderwets klonk. In dit werk stapt hij af van de normale ritmes of melodieën. Messiaen trekt alle registers open en gebruikt het orgel om gevoelens te schilderen, zoals vreugde, verlangen, gebed en stilte.’

L’Ascension is een orgelwerk dat uit vier delen bestaat, hoewel Jan liever spreekt over meditaties. ‘De componist put immers voor elk deel uit de liturgie’, legt hij uit. ‘Het eerste deel klinkt langzaam en plechtig, Christus die vraagt om verheerlijkt te worden en om aan Gods rechterhand te mogen zitten. Het tweede deel is fris en sprankelend, er klinken vredevolle Alleluia’s. Alsof een ziel langzaam opstijgt en verlangt naar de hemel.’

Het derde deel is dan weer het meest ritmische en levendige stuk. ‘Je krijgt een soort klanktsunami van vreugde te horen’, gaat Jan voort. ‘Het is de grote climax, zeg maar. De vierde meditatie is het meest uitbeeldende. Messiaen beschrijft de opgang van Christus naar zijn Vader. Het is een lang, meditatief stukje. De klanken stijgen geleidelijk op, alsof Christus steeds hoger gaat. Kortom, het is geen eenvoudig werk om te spelen, maar we vertrouwen op de deskundigheid van organist Nicolas De Troyer.’

Maar er is meer dan muziek: samen met drie collega’s danst Sander Vloeberghs een choreografie over het thema van het verheerlijkte lichaam. Het werk daagt hen uit om voorbij het ritmisch voorspelbare te denken, maar een bewegingstaal te creëren, die de hemelvaart niet uitbeeldt, maar belichaamt.

‘De dans vertaalt de muzieknoten niet naar beweging’, vertelt Sander in het bisdommagazine Kerkplein. ‘De dans dient een nobeler doel: ze zoekt God. Dat brengt ons vaak naar onverwachte plaatsen in de menselijke verbeelding, het leidt ons naar ontmoetingen die het verstand te boven gaan. Alles hangt af van de innerlijke ruimte en de verbeelding van de toeschouwer. Die moet niet zozeer begrijpen, maar voelen hoe de dans aansluiting maakt met de eigen ervaring.’

Hemellichamen, een dansritueel over Hemelvaart:
- Woensdag 28 mei om 20.00 uur in de Sint-Baafskathedraal in Gent. 
  Tickets: www.ccv.be/gent
- Donderdag 29 mei om 20.00 uur in de Finisterraekerk in Brussel. 
  Tickets: www.ccv.be/brussel
- Zondag 1 juni om 18.00 uur in de Sint-Michielskerk in Roeselare.
  Tickets: info@cultuur-kerkinroeselare.be
 -Woensdag 4 juni om 20.00 uur in de Sint-Quintinuskerk in Zonhoven. 
  Tickets: www.ccv.be/hasselt