Clémentine (27) laat je thuiskomen in eerste expo [portret]

Het is een bijzondere ervaring om als kunstenaar je eerste solotentoonstelling te presenteren. Nog tot en met 29 februari kan je in Leuven het werk ontdekken van Clémentine Niwemukobwa. Wij spraken met haar vlak na de vernissage. 

‘Het was een emotionele avond’, blikt een vermoeide maar tevreden Niwemukobwa terug op de vernissage van haar eerste tentoonstelling. Want haar kunst is diep persoonlijk. Als 4-jarige verloor ze haar thuis toen ze met haar familie van Rwanda naar België vluchtte.

Intussen is ze 27 jaar, maar de ervaring zich nergens echt thuis te voelen, liet diepe sporen na.

‘Het voelde alsof ik verdwaald was. Mijn manier om daarmee om te gaan, was kunst maken. Ik creëerde in mijn werk een nieuwe wereld waarin ik kon thuiskomen’.

Foto's en filmpjes van missionarissen

Inspiratie vindt Niwemukobwa in haar herkomstland Rwanda. Omdat ze in België opgroeide, heeft ze soms de indruk dat ze die cultuur onvoldoende kent. De verhalen van haar oma en haar ouders bieden dan houvast. 

Daarnaast doet ze veel onderzoek. Zo bestudeert ze oude foto’s en filmpjes van missionarissen om meer te weten te komen over het traditionele handwerk uit Centraal-Afrika. Die ambachtelijke technieken probeert ze vervolgens zelf uit, maar ze geeft er wel een eigen draai aan. Zo inspireerde het vlechtwerk van mandjes haar tot het ontwerp van een ligstoel. Op die manier verbindt haar werk Rwanda met België, traditie met vernieuwing en gebruiksvoorwerpen met het artistieke. 

Meubels en textiel zijn steeds terugkerende elementen in haar werk, want Niwemukobwa is niet alleen beeldend kunstenaar, maar ook interieurvormgever.

De verschillende aspecten van haar identiteit vloeien in elkaar over, met de zoektocht naar een thuis als ankerpunt.

Ze droomt er bijvoorbeeld van om ooit een eigen meubelcollectie te ontwerpen. Toch ziet ze een thuis als meer dan alleen een huis met meubelen erin. Het gaat ook om de mensen die zich daar bevinden: ‘Dat zij niet oordelen, maar me nemen zoals ik ben, dat maakt dat ik me ergens thuis voel.’ De werken die in Leuven tentoongesteld worden, tonen dus niet alleen haar zoektocht naar een thuis, maar ook naar zichzelf en naar verbinding met anderen. 

(Lees verder onder de foto)

Interactie is erg belangrijk voor Niwemukobwa. Met haar werk wil ze niet alleen een warme thuis voor zichzelf creëren, maar ook voor de tentoonstellingsbezoekers. Ze hoopt dat mensen zich herkennen in de kunst die ze maakt en in haar verhaal. Haar verhaal als Rwandese vluchteling die een nieuw leven opbouwt in een ander land is dan wel hoogst persoonlijk, maar haar zoektocht naar een thuisgevoel is universeel herkenbaar.

Iedereen voelt zich wel eens ergens niet thuis.

Ze staat er dan ook op dat iedereen welkom is in haar tentoonstelling, en ze hoort graag hoe bezoekers hun eigen thuis creëren. 

Duizenden heuvels

Dat die zoektocht naar een thuis en naar zichzelf nooit stopt, blijkt uit de titel van de tentoonstelling, L’indéfini. Niwemukobwa vertelt dat het voor haar een grote stap was om kunstenaar te worden omwille van de onzekerheid die daarmee gepaard gaat. 

Ze vergelijkt het met de beklimming van de duizenden heuvels in Rwanda: ‘Ervoor kiezen om kunstenaar te worden, dat is de eerste heuvel die ik heb beklommen. Ik denk niet dat het daar stopt. Eigenlijk ben ik continu aan het zoeken, mij een weg aan het banen.

Er komt nooit een einde aan de reis, een reis naar thuis, of naar het creëren van een thuis.

Ik hoop natuurlijk dat de heuvels die ik nog wil beklimmen niet al te hoog zullen zijn. Maar als ze dat wel zijn, dan laat ik me niet ontmoedigen. Ik beklim ze tot ik aan de top raak, en dan begin ik gewoon opnieuw.’ 

Expo bezoeken? Nog tot 29 februari in KADOC. Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving (Vlamingenstraat 39, Leuven). 

Tekst: Karla Vanraepenbusch