Dagboeken tonen diepgelovige koning Boudewijn, 'maar we kunnen hem niet in een kapelletje stoppen’

In Brussel werd op maandag 11 mei een biografie van koning Boudewijn (1930-1993) gepresenteerd, die gebaseerd is op de persoonlijke archieven van de vorst. Auteur is de Franstalige historicus Vincent Dujardin die de dagboeken van koning Boudewijn kon raadplegen, met daarin aantekeningen bij audiënties. Vanaf 1968 hield de koning ook een spiritueel dagboek bij. 

Het boek geeft ons een nieuwe kijk op historische gebeurtenissen in België, onthult nieuwe feiten, zoals over de jeugd van Boudewijn in gevangenschap en ballingschap, en leert ons veel meer over het persoonlijke leven van het koningspaar. ‘En het is uiteraard onmogelijk om over de koning te spreken zonder zijn diepe geloof ter sprake brengen’, stelde Dujardin bij de voorstelling duidelijk.

Voor stervende naar ziekenhuis

‘Het is opvallend hoeveel hij over zijn geloof praat met bezoekers’, verduidelijkte hij aan Otheo, ‘ook met president Jimmy Carter of de Amerikaanse minister Henry Kissinger. Maar steeds is er respect, bijvoorbeeld wanneer hij met de socialist Guy Spitaels spreekt over het verlies van diens dochter. In het Brusselse Sint-Janshopsitaal vroeg een stervende of hij de koning nog kon zien. Het ziekenhuis stelde de vraag aan het Paleis, waar men weigerachtig reageerde. Maar de koning besliste om zelf te komen. Jean Stengers(historicus, nvdr) stelde dat er maar één moment is geweest dat Boudewijns geloof in botsing kwam met de politiek, en dat was met de abortuswet. Het is wel duidelijk dat zijn geloof steeds een voorname rol speelde in het geheel van zijn leven. Tegelijk was hij een man van dialoog. Er zijn zoveel voorbeelden terug te vinden, bijvoorbeeld in gesprek met Simone de Beauvoir. Wat hij schreef in zijn dagboeken, leert ons zijn geloof en zijn posities beter te begrijpen. We kunnen koning Boudewijn niet in een kapelletje stoppen. Hij bewonderde Johannes Paulus II, maar ook kardinaal Suenens, en ook Helder Camara. Hij had zoveel banden met mensen uit zeer diverse hoek.’ 

Paus Franciscus drukte in 2024 de wens uit Boudewijn zalig te verklaren. Hij startte in het Vaticaan zowaar een proces op, waarvoor eerst een historische studie moet worden gemaakt. Vincent Dujardin maakte alvast duidelijk dat zijn werk als historicus te scheiden is van de procedure voor een zaligverklaring. 

Enkele wetenswaardigheden uit het meer dan 800 bladzijden tellende boek:

1. De snor en het huwelijk. Het verhaal van kardinaal Suenens over hoe Boudewijn en Fabiola elkaar leerden kennen is waar. Begin juli 1960 ontmoetten beiden elkaar een tweede maal in Lourdes. Boudewijn is overtuigd dat Fabiola zijn toekomstige echtgenote is. In een brief vraagt hij haar om een snor mee te brengen als vermomming. Ze belooft een borstelige snor mee te brengen. ‘Dan zal je op Stalin lijken!’ Op 8 juli vraagt de koning Fabiola ten huwelijk. ‘Maar eigenlijk heeft zij hem eerst ten huwelijk gevraagd.’
2. Voor Boudewijn is er een leven voor en na de ontmoeting met Fabiola. In 1968 schrijft hij: ‘Jezus, geef dat ik nooit vergeet hoeveel U me hebt geschonken en waaruit U me hebt bevrijd.’
3. Het besluit om de abortuswet niet te ondertekenen, nam hij zelf. Er was geen beïnvloeding door het Vaticaan of de bisschoppen. Boudewijn zocht wel advies bij Johannes Paulus II en kardinaal Joseph Ratzinger, later Benedictus XIV. Deze laatste was aanvankelijk van mening dat tekenen de minst slechte oplossing was, maar wijzigde later zijn standpunt. Maar Boudewijn had toen al zijn besluit genomen. In 2016 verduidelijkte de emeritus-paus in een brief aan Dujardin de context. Boudewijn was bereid in ballingschap te gaan.
4. Boudewijn bewonderde Helder Camara, de ‘rode bisschop’ uit Brazilië. Hij nodigde hem meermaals uit in Laken voor een maaltijd. Dat Boudewijn zijn religiositeit met rechts-conservatieve kringen beleefde, klopt dus niet.
5. Lang werd beweerd dat Boudewijns houding tijdens de Congocrisis twijfelachtig zou zijn. We leren nu dat hij van mening was dat de Belgische regering niet voldoende inzette om de onafhankelijkheid voor te bereiden. Historici hadden gelijk toen ze bij de Lumumba-commissie onthulden dat de koning of het Paleis absoluut niet betrokken waren bij de beslissing om de eerste premier van Congo Patrice Lumumba in januari 1961 over te brengen naar Katanga en zeker niet bij de moord op hem op 17 januari.
6. Dujardin onthult hoe Boudewijn in Laken een Saudische olieminister, een moslim dus, voorstelde om samen te bidden in de richting van Mekka. Hij natuurlijk als christen.

Vincent Dujardin, Boudewijn. De biografie, Lannoo, 39,99 euro.