Dionysos Now! laat Adriaen Willaert schitteren [Soni Sacri]

In deze aflevering van Soni Sacri op Otheo Radio brengt Leo A. De Bock een concert dat hij opnam op 23 november 2025 in de Sint-Rochuskapel in Hoegaarden. Daar was die dag het ensemble Dionysos Now! te gast met een programma onder de titel ‘De erfenis van Adriaen Willaert’. Adriaen Willaert is een 16de eeuwse componist die het tot kapelmeester van de San Marco in Venetië bracht.

Het concert is een initiatief van Jacques Kinnaer en z'n team van Klassiek in de Kapel (https://www.klassiekindekapel.be/). 

Adriaen Willaert (Roeselare 1490-Venetië 1562)

Vader Dionysus (Denys) Willaert, is schepen van de heerlijkheid de Hazelt in Roeselare. In het gezin zijn er zes kinderen: Adriaen is er de tweede. Hij trouwt met Susana Girardi, een vrouw uit de streek van Venetië. Zijn eerste muziekopleiding, nog tijdens zijn kinderjaren, zal Adriaen Willaert wellicht in Brugge gekregen hebben, als lid van het knapenkoor in een hoofdkerk van die stad. Als student gaat hij eerst naar Parijs (ca. 1507-1509). Na een paar jaar trekt hij naar Terwaan om muziek te studeren bij Jean Mouton, een musicus afkomstig uit Frans-Vlaanderen, maar belangrijk lid van de hofkapel van Lodewijk XII en François I (ca. 1509-1511). Ten slotte staat hij ingeschreven in Leuven (28 aug. 1511), waar hij tot 1514 of 1515 studeert.

Jean Mouton raadt hem aan om carrière te maken als componist, en dat best in Italië, waar reeds verschillende Belgische musici met groot succes in dienst zijn van bisschoppen en de adel. 

In 1518, ook met de steun van Jean Mouton, een in pauselijke kringen sterk gewaardeerd man, wordt Willaert zanger in dienst van kardinaal Ippolito I d’Este. Deze opdracht brengt hem in Ferrara en naderhand in Rome. Van 1525 tot 1527 woont Willaert in Milaan, waar hij dienst doet aan de hofkapel van Alfonso’s zoon, Ippolito II d’Este, die al vanaf zijn tiende jaar aartsbisschop van Milaan is.

Van dan af komen belangrijke composities van Maestro Adriano tot stand. Op 12 december 1527 wordt Adriaen Willaert aangesteld als kapelmeester van de San Marcobasiliek in Venetië. Hij componeert er en leidt een koor van jongens en volwassenen. Willaert inspireert verschillende jonge componisten onder wie Cypriano De Rore, geboren in Ronse in 1515 of 1516, die hem later zal opvolgen in Venetië in 1563.

De muzikale scene in Venetië draagt Maestro Adriano op handen. Hij is de leidende musicus tussen de dood van Josquin des Prez in 1521 en de latere Lassus en Palestrina. Men mag hem beschouwen als de meest vruchtbare componist uit zijn tijd zowel in het religieus als in het profane genre. Hij is van invloed in de ontwikkeling van het motet, de dubbelkorige psalm, het Italiaanse madrigaal, de canzona villanesca en het instrumentale ricercare.

Op het einde van zijn leven heeft Willaert vaak gezondheidsproblemen. Vooral door jicht, waardoor hij soms zijn woning niet kan verlaten. In zijn testament van 1549, het oudste testament van hem bewaard, beschrijft hij zichzelf als zwaar ziek door de jicht.