Dirk Brossé verklankt zeven archetypes van liefde op nieuwe cd

For Isabelle, heet het werk van Belgiës bekendste componist Dirk Brossé (56) dat zopas op cd verscheen. Een concerto voor cello en orkest, met als soliste de Waalse celliste Marie Hallynck. Ze bespeelt een cello van 300 jaar oud, een Matteo Goffriller, die ze in bruikleen kreeg van zakenman Pierre Brion. Hij gaf Brossé de opdracht een celloconcerto te schrijven ter ere van zijn geliefde, Isabelle. 

Het resultaat is veel meer dan een liefdeslied met eenrichtingsverkeer van cellist naar orkest. Brossé liet zich inspireren door The World Book of Love van Leo Bormans, waarin tientallen wetenschappers de liefde analyseren. Zeven archetypes van de liefde zoals ze in het boek voorkomen, worden in dit celloconcerto verklankt. Luister mee.

1. Flirten

Op kousenvoeten komt de celliste tevoorschijn. Ze spreekt de instrumenten van het orkest aan met één enkele noot, waaruit een verleidelijk thema ontstaat. Het orkest heeft er wel oren naar, schiet hoorbaar in vuur en vlam en neemt het thema van de cello jubelend over. Liefde op het eerste gezicht?

2. Onbeantwoorde liefde

Heel anders van sfeer is het smartelijke tweede deel. Het orkest zet een toon van droefnis. Een vragend harpmotief, een klagende fagot, een onbereikbare soloviool hoog boven de cello. Die is eerst onrustig, met klagende uithalen, om nadien te kalmeren en het orkest in een ondersteunende rol te dwingen: troost bij een onbeantwoorde liefde. Halverwege wordt de sfeer opener en hoopvoller, al overheerst op het eind weer de teleurstelling.

3 . Wals van vlinders in de buik

De fagot zet een speels walsje in gang dat ontaardt in uitbundig orkestraal gejubel. De cello zingt zegedronken mee, al lijkt hij op het eind van de festiviteiten een kater te hebben - de prijs van de overgave?

4. Spirituele liefde

Het Philip Glass-achtige begin zet de toon voor een eclectische bezinning, mét vocale inbreng van de orkestleden. Ze murmelen een Hindoe-mantra dat de opperste schepper eert en om steun vraagt:

Om Vishvani Deva, Svitarduritani Para Suva, Yad Bhadram, Tanna a Suva.

(Opperste Schepper, Schepper van het universum, Neem al het kwade weg. Geef ons alle goede dingen en gezegende vooruitzichten.)

Het centrale en ook langste deel van de compositie.

5. Me, Myself & I

Het enige deel in het concerto waarin de cello niet in dialoog gaat met het orkest, alleen de hobo probeert nog een gesprek aan te gaan, maar cello en hobo spreken langs elkaar heen. Hier staat immers de narcistische liefde centraal. Celliste Marie Hallynck eist alle aandacht op: ze zingt een vocalise en begeleidt zichzelf op de cello, met tapdansschoenen geeft ze ook het ritme aan. Me, Myself and I, declameert ze, waarna ze een ruige solo inzet. De zelfverzekerdheid is echter maar een pose. Me, Myself and I, zingt de celliste opnieuw, maar ze klinkt onzekerder. Het narcisme heeft haar uitgehold.

6. Fatal Attraction

Orkestraal geweld barst los in dit spectaculaire, voorlaatste deel. De cello klinkt agressief en weerbarstig, buiten zichzelf. De sfeer is dreigend maar ook zinnelijk - echo's van Shostakovich en filmmuziek. Passie als een mijnenveld. Hier komt niemand ongeschonden uit.

7. Romantische liefde

Idyllisch en onschuldig begint het slotdeel. De rode loper wordt uitgerold voor een ontroerende cantilene van de solo cello. De hobo, in het vijfde deel nog het zwijgen opgelegd, vult aan met een tegenstem en al snel jubelt het hele orkest mee. Maar gaandeweg wordt de cellomelodie frêler, meer aarzelend, stelt ze zichzelf in vraag. Is de romantische liefde een ideaal of een utopie? 

Dirk Brossé, Cello concerto for Isabelle. Marie Hallynck, London Symphony Orchestra o.l.v. Dirk Brossé, Warner Classics cd, 2016.

Bekijk hieronder een korte documentaire over de opname van het werk in Londen.