Wat is het doel van het spirituele leven? - deel 2

Vorige keer ging het erover dat ervaringen van rust of vrede een noodzakelijk tussenstation zijn op de innerlijke reis. Maar rust is niet het eindstation. Er komt nog iets na. 

We verwezen naar een gedicht van een rijpe ziel dat woorden geeft aan ons verlangen naar rust én aan wat erna komt. Maar daar spreekt het gedicht nogal mysterieus over. Dat kan misschien niet anders want God zelf neemt het woord. God spreekt één keer en de ziel hoort hem twee keer. Welke mystieke visie in die vreemde uitdrukking verborgen ligt, kom je te weten in de onlinecursus over dit gedicht.  

Hier wil ik verklappen welke twee dingen de ziel dan wel hoort: kracht en vriendschap. 

Niet in comfort, maar in kracht ligt onze bestemming

Voor een gedicht dat 11 strofen lang de rust bezingt, is het verrassend dat de voorlaatste strofe plotseling spreekt over kracht. 

Ook voor onze tijd is het een verfrissende wending. Veel mensen zoeken rust en vrede voor hun ziel. En terecht. Onze cultuur biedt maar weinig echte en blijvende vrede. Veelal houdt de cultuur ons gevangen in een eindeloos streven naar meer comfort en ontspanning. Dat onze bestemming niet in comfort en ontspanning, maar in kracht te vinden is, kan sommigen misschien bevrijden uit die gevangenis. 

Gods kracht lijkt op menselijke onmacht

Daar hoort een belangrijke nuance bij. Het gedicht spreekt niet over menselijke kracht, maar over kracht die van God komt. 

Het is goed om te weten dat wij Gods kracht vaak ervaren als menselijke onmacht. Als een kracht die ons overschaduwt en onze vermogens in duisternis plaatst. 

De kracht waarin wij onze bestemming vinden, is dus niet de menselijke macht van kennis, beheersing en bezit. Rekenen op Gods kracht betekent eerder het omgekeerde, dat wij onze menselijke onmacht uithouden en doorleven. 

De bekende goddelijke deugden geloof, hoop en liefde kunnen we in onze ervaring soms beter verstaan als het ontbreken van menselijke macht: geloven als een niet-weten van de volle diepte van het leven, hopen een niet-beheersen van de toekomst en liefhebben een niet-bezitten van de ander. 

Ruimte voor vriendschap

Het driemaal niet schept ruimte. Probeer het maar eens en ervaar het zelf. 

Laat vandaag en de komende dagen af en toe wat gaten vallen, sta momenten toe van niet-weten, niet-beheersen en niet-bezitten. 

Iets nieuws en ongehoords kan daarin gebeuren. Het gedicht noemt dat vriendschap. Opnieuw verrassend! In menselijk opzicht zouden we redeneren dat uit kracht een of andere werkzaamheid vloeit. Wie menselijke macht bezit, kan niet laten om ze te gebruiken en er iets mee te doen. 

Wie daarentegen Gods kracht bezit (of toelaat), begint vriendschap te ervaren, met zichzelf, met de aarde, met God en met anderen. Dat klinkt misschien wat melig, tot we het ongehoorde ervan tot ons laten doordringen. Het buitengewone van sommige vriendschappen met anderen is nog het minste. 

• Hoe zou het zijn om vriendschap te ervaren met onszelf, met alles in ons: onze diepte, ons verleden, onze situatie, onze fouten en tekorten, onze verlangens, onze dromen... Ervaren we niet vaak het omgekeerde: innerlijke strijd, verbetenheid, afwijzing, onderdrukking, kritiek, tot zelfhaat toe. 
• Als we vriendschap konden sluiten met onszelf, dan zouden we misschien ook vriendschap kunnen sluiten met God. Hij is toch onze diepste grond, de openheid in ons naar het oneindige. Maar vriendschap met God, echt? Dat betekent een partnerschap, met vrijheid en verbintenis, gelijkwaardigheid, genieten van elkaars gezelschap, voor elkaar het nodige doen, elkaars levensproject helpen realiseren… Een duizelingwekkend perspectief. 
• En wat als we vriendschap zouden ervaren met de aarde, de door ons verdrongen natuur, de levende bodem zelf onder onze voeten, de door ons zo gekwetste cultuurlandschappen niet uitgesloten. Vriendschap laat geen vernietiging toe, maar ook geen wanhoop over de vernietiging. In je vriend zie je altijd levenskansen en geniet je mee met zijn leven.

Leidraad voor innerlijk leven

In elkaar overvloeiende vriendschap, misschien is dat wel het doel waarop we onze innerlijke reis kunnen richten. 

Het kan best zijn dat er daarna nog iets anders komt, iets van offer of zo. Maar tot we zover zijn, vormen rust > kracht > vriendschap al een mooie leidraad voor een lang en toegewijd innerlijk leven.