Factcheck: wat zei paus Franciscus precies over homoseksualiteit?
Feiten: wat zei de paus precies?
In heel wat landen gelden wetten die homoseksualiteit criminaliseren, stelt AP. Sommige bisschoppen in die landen steunen die wetten. Wat vindt de kerk daarvan?
Paus Franciscus antwoordt daarop: “In de catechismus staat dat mensen met homoseksuele neigingen moeten worden verwelkomd, ze mogen niet worden gemarginaliseerd, ze moeten worden begeleid en een plaats krijgen. Op mijn reis naar Brazilië, mijn eerste reis, zei ik een zin die sommigen irriteerde. ‘Als er iemand is die God zoekt en oprecht is, wie ben ik dan om hem te beoordelen? Dat is aan God.’
De paus haalt ook een uitspraak aan van tijdens zijn reis naar Ierland. Daar zei hij dat “kinderen met homoseksuele neigingen” welkom moeten blijven in hun gezin. De veroordeling van homoseksualiteit kent een lange geschiedenis en is wijd verbreid, zo haalt de paus aan. Zo schat hij dat er 50 landen zijn met een wettelijke veroordeling, waarvan een tiental de doodstraf hanteren voor homoseksualiteit. En de paus stelt scherp: “Ik vind dat onrechtvaardig.”
Dan vertelt de paus over een 80-jarige zuster Geneviève, pastor bij circusmensen. Meermaals per maand komt ze met een groep lgbtq naar hem voor een gesprek. “We zijn allemaal kinderen van God en God wil ons zoals we zijn en met de kracht om voor onze waardigheid te vechten. Homoseksueel zijn is geen misdaad.”
En dan komt de passage over zonde: “Het is geen misdaad. 'Ja, maar het is een zonde.' Laten we daar een onderscheid maken. Zo is het gebrek aan naastenliefde ook een zonde. En homoseksueel zijn is geen misdaad. Het is een menselijke conditie.” Uit de videobeelden is duidelijk op te maken dat de paus met 'Ja, maar het is een zonde' een mogelijke opwerping aanhaalt van iemand anders.
Wat is de verantwoordelijkheid van de kerk in landen en culturen die lgbtq criminaliseren?, wil AP nog weten. Moet ze bijdragen aan de intrekking van die wetten? “Absoluut, dat moet ze zeker.” Daar lijkt nog wel een lange weg te gaan: “Vaak maken de bisschoppen er zozeer deel uit van de cultuur, dat ze die wetten steunen. Daar is een bekeringsproces nodig.”
Tekst gaat verder onder de video, met daarin de opwerping 'Ja, maar het is een zonde'.
Analyse: klemtoon op naastenliefde
Of paus Franciscus het graag anders zou zien, weten we niet, maar de catechismus van de katholieke kerk stelt nog altijd dat homoseksuele handelingen "intrinsiek ongeordend" zijn.
Opvallend is dat de paus niet ingaat op die leerstelling, maar de klemtoon van de opwerping 'Ja, maar het is een zonde' meteen verlegt naar de naastenliefde. Paus Franciscus maakte van de handreiking naar de lgbtq-gemeenschap een kenmerk van zijn pontificaat. Hij gaf ook zijn steun aan een document van de Vlaamse bisschoppen om een viering van lgbtq-relaties in de kerk mogelijk te maken.
Het meest opvallend aan het lange interview van AP is dus niet de bevestiging van een oude leerstelligheid, maar wel de veroordeling van wetten die lgbtq stigmatiseren en criminaliseren. Dergelijke wetgeving noemt de paus heel duidelijk een onrecht, waartegen ook plaatselijke bisschoppen zich moeten verzetten in plaats van ze te steunen.
Nog in het interview: ‘Schaamte om seksueel misbruik’
AP ondervraagt paus Franciscus vervolgens over de zaak Marko Rupnik, een jezuïet en kunstenaar uit Slovenië die meerdere zusters manipuleerde en seksueel misbruikte. De Congregatie (nu Dicasterie) voor de Geloofsleer heeft de zaak verjaard verklaard (kindermisbruik daarentegen kan in het Vaticaan niet verjaren). ‘Maar dat betekent niet dat Rupnik niet vervolgd moet worden. Er zijn nog andere processen mogelijk, zoals het terugbrengen tot de lekenstaat.’
Of we van het Vaticaan niet meer transparantie mogen verwachten?, vraagt AP, verwijzend naar de Oost-Timorese kardinaal Belo, die nog maar onlangs veroordeeld werd voor kindermisbruik maar over wie het Vaticaan jarenlang het potje gedekt hield. Paus Franciscus: ‘Meer transparantie, dat is wat ik wil. En met transparantie komt iets heel moois, namelijk schaamte. Schaamte is een genade.
Ik heb liever een kerk die zich schaamt omdat ze haar zonden ontdekt, dan een schijnheilige kerk die ze verbergt en die dan ook niet vergeven kan worden.
Ook in het gesprek over seksueel misbruik ging de paus overigens in op het verschil tussen zonde en misdrijf. ‘Zonden kunnen worden vergeven, maar voor een misdaad moet je boeten. De misdaad moet hersteld worden.’