Geestelijk medicijn tegen eindeloze versnippering [BOEK]

De christelijke mysticus Eckhart en de zenmeester Dōgen hebben meer met elkaar gemeen dan de tijd waarin ze leefden, de 13de eeuw. Ze delen ook een passioneel verlangen om iets van eenheid te ontdekken achter de veelheid van de verschijnselen. 

Verlangen naar eenheid is heel actueel. Eindeloze versnippering is misschien wel de grootste bron van lijden van onze tijd. 

Specialisatie in ons werk maakt dat we elkaar niet meer verstaan. De eindeloze mediastroom trekt ons van hot naar her. Door de opdeling van levensdomeinen zoeken we krampachtig naar balans. Superdiversiteit daagt ons uit en stelt ons in vraag. Eigenbelang verduistert het gemeenschappelijk belang. 

Wie zijn wij eigenlijk in de veelheid? Wat hebben we met elkaar gemeen? Waar vinden we rust? Is er iets dat het eindeloze gedoe overstijgt? 

Nadenken over de verhouding tussen ervaringen van versnippering en het verlangen naar eenheid is tegelijk diep-existentieel en een beetje abstract. Als je daar voldoening in vindt — en rust ;-) — kan ik je het boekje aanraden van Michel Dijkstra In alle dingen heb ik rust gezocht: de weg naar eenheid van Meister Eckhart en zenmeester Dōgen. Het is een filosofische vergelijking van de christelijke en boeddhistische mystiek van Eckhart en Dōgen. Toegankelijk en vlot geschreven, maar wel voor lezers die graag (abstract) denken. 

Deze onderwerpen komen aan bod:

• Kunnen we wel spreken over een eenheid die de veelheid overstijgt? Omgekeerd: kunnen we wel weerstaan aan de drang om over eenheid te spreken? Eckhart en Dōgen zoeken allebei naar nieuwe taal, naar een manier van spreken die bevrijdt. 
• De christen Eckhart vindt eenheid in het overstijgende, God. Dōgen vindt eenheid in het verbindende, boeddhanatuur. 
• Hoe verhoudt de ziel die zoekt naar eenheid zich tot de dingen? Eenheid ontdekken vergt onthechten of ascese. De naakte of lege ziel weerspiegelt Gods eenheid. 
• Alle dingen zijn vergankelijk, gebonden aan tijd. Alles gaat voorbij en vernieuwt zich voortdurend. Toch blijft het altijd nu. Eeuwigheid draagt en omvat de tijd. Je zou het de volheid of eenheid van tijd kunnen noemen. 
• Vanuit de volheid kan je fris naar de eindigheid kijken. Leven vanuit eenheid zet aan tot nieuwe intimiteit met de veelheid. Als iemand die bij de dingen is, maar er niet in opgaat. 

De toestand waarnaar de ziel verlangt, is de ontdekking van haar eenheid met God. 

Over de auteur

Michel Dijkstra is docent en publicist over oosterse filosofie en westerse mystiek. Hij publiceerde onder andere Zenboeddhisme (2010), Inleiding taoïstische filosofie (red., 2015) en Basisboek oosterse filosofie (2016). Daarnaast geeft hij regelmatig college aan de School voor Comparatieve Filosofie Antwerpen en aan de ISVW in Leusden.

Michel Dijkstra. In alle dingen heb ik rust gezocht: de weg naar eenheid van Meister Eckhart en zenmeester Dōgen. Vantilt, 2019, ISBN 9789460044496, 128 pagina's, 15 euro. Bestel op Kerknet