Goed gerijpt

De oudste wijn die ik ooit dronk dateerde uit het jaar 1834, slechts luttele jaren na de stichting van België. Was hij nog goed? Heerlijk zelfs. Het was dan ook een madera, een type wijn dat haast niet kapot te krijgen is. Dat bevestigt ook ons Dossier deze week, waarin we op zoek gaan naar de dingen des levens die beter worden met de jaren. Sommige zaken liggen voor de hand, zoals wijnen, whisky’s en kazen. Ook vruchten eten we best wanneer ze goed rijp zijn, al duurt dat natuurlijk geen jaren. Ideeën en inzichten? Ook die kunnen wel wat rijping gebruiken. Voortschrijdend inzicht noemen we dat.
De mens zelf dan maar? Ook die kan rijpen. Over een jongere zeggen we wel eens dat hij of zij matuur is geworden. In de volksmond klinkt dat zo: „De wijsheid komt met de jaren.” Al lijkt die gedachte tegenwoordig af te brokkelen. Waarderen we ouderen nog wel voor hun inzichten als resultaat van vele jaren ervaring? In de Bijbel wordt tientallen keren verwezen naar „de oudsten” als morele leiders van zowel de joden als de vroege christenen. Vandaag vinden we al vlug dat iemand te oud is om leiding te geven. Hoe anders is het in de Verenigde Staten, waar twee zeventigers strijden om het presidentschap. Dat is dan weer het andere uiterste.
Bioloog Mark Nelissen vertelt hoe de aanwezigheid van mensen van rijpe leeftijd in een samenleving evolutionair in het voordeel van de mens speelde in vergelijking met andere diersoorten. Wie dat vertaalt naar het dagelijkse leven, ziet hoe jonge gezinnen het moeilijk redden zonder de helpende hand van de oudere generaties. Met raad en daad springen senioren bij in de opvoeding van hun kleinkinderen, soms zelfs van hun achterkleinkinderen.
De coronacrisis maakt ons duidelijk dat we de ouderen in de samenleving nochtans niet altijd naar waarde schatten. In het voorjaar stierven vele duizenden hoogbejaarden in onze rusthuizen. [node:field_streamers:0] Dat gebeurde natuurlijk niet moedwillig, maar het moet ons doen nadenken hoe we willen omgaan met de alleroudsten. Her en der hoorde je een taalgebruik dat tegen de borst stuit. Sommigen vinden het niet erg dat zo veel mensen stierven, „omdat ze toch al oud waren”. Zo kunnen en mogen we nooit spreken over mensen. Wie vandaag jong is, doet er goed aan te beseffen dat die jeugdige jaren ooit plaatsmaken voor de ouderdom.
Er wordt al te snel negatief gesproken over de vergrijzing. Wanneer dat woord valt, gaat het bijna altijd over de bijbehorende problemen. Dat mensen langer leven is nochtans vooral een succes. Dat brengt ons bij onze Voorgrond deze week, over de wereldwijde bevolkings-evolutie. Jarenlang hoorden we dat er te veel mensen zijn en dat we aan geboortebeperking moeten doen. In extreme ecologische kringen wordt de mens zelfs beschouwd als een plaag die moet worden bestreden. Nu blijkt dat we over enkele decennia mogelijk afstevenen op een gevaarlijke bevolkingskrimp.
Op zich bestaat er geen ideaal aantal mensen voor onze planeet. Meer of minder mensen moet geen streefdoel zijn. Het is niet zo dat zeven miljard ethisch hoogstaander is dan vijf of tien miljard. Overheden die geboortecijfers willen manipuleren, zoals de Chinese eenkindpolitiek destijds, breken er doorgaans hun tanden op. Paus Franciscus liet in 2015 verstaan dat verantwoordelijk ouderschap belangrijker is dan het aantal kinderen. Katholieken zijn niet verplicht te kweken als konijnen, voegde hij er uitdagend aan toe.
Niet enkel wijn en kaas kunnen goed gerijpt zijn, ook de mens. Laten we ouderen niet als hinderlijk of overtollig behandelen, maar als mensen wier levenservaring een troef is voor de samenleving. Belangrijker dan het aantal mensen op de wereld, is een gezonde mix tussen de verschillende generaties, zodat iedereen zijn rol kan spelen. Dat is de echte uitdaging van de vergrijzing.

Reageren op dit artikel? Dat kan op www.kerkenleven.be