‘Goeie reis’ — dit schrijven ‘De 12’ deze week

De 12’ vormen samen het lezerspanel van Kerk & Leven. In een beurtrol verzorgen ze elke week vier kleine rubrieken: een column, het antwoord op drie doordenkers, een foto die ze onlangs op Otheo zagen en die hen inspireerde en een citaat dat hen dierbaar is.

Goeie reis — column Ine Pauwels

‘Goeie reis morgen’, zeg ik, voor ik de kamer verlaat.

‘Ik wil sereen vertrekken’, gaf hij aan. ‘De euthanasie is op het middaguur en voordien wil ik alleen zijn, er in alle rust naartoe leven.’ 

De voorbije weken hebben we dagelijks gesprekken gevoerd. Hij leefde toe naar zijn euthanasie en ik probeerde er gewoon te zijn, en zocht mee naar hoe hij zijn afscheid vorm kon geven. Samen kozen we houten vergeet-me-nietjes uit die hij kon geven aan wie op bezoek kwam. Op die manier kwam er ruimte om over afscheid nemen te praten. Uitbehandeld, zo vertelde hij me bij onze eerste ontmoeting. We spraken vele uren over de hoogte- en dieptepunten van zijn leven en over de manier waarop hij in het leven stond.

De volgende ochtend gaat mijn telefoon af nog voor mijn shift begint. ‘Zou je nu kunnen komen?’, vraagt de verpleegkundige en ik hoor de urgentie in haar stem. Behoedzaam stap ik de kamer binnen. ‘Ik ben van gedachten veranderd’, zegt hij. Hij verduidelijkt: ‘Ik wil nog steeds dood, ik wil dat het voorbij is, maar ik ben ook zo ontzettend bang. Denk je dat die twee gevoelens tegelijkertijd kunnen bestaan?’ ‘Ik blijf bij u’, is het enige wat ik kan zeggen.

Wat volgt, zijn vier ontzettend lange uren. We praten. Dan is het weer stil. We luisteren naar muziek. Langzaam komt er weer rust. Wanneer zijn familie toekomt, is hij opnieuw helemaal zichzelf. Niet veel later herhaalt hij tegenover de arts dat hij er klaar voor is. Omringd door zijn familie sluit hij zacht zijn ogen.

Nadien ga ik even in de verpleegwacht zitten. Ik voel de intensiteit van deze voormiddag, van de hele begeleiding. ‘Zal ik u alleen laten?’ De hoofdverpleegkundige steekt zijn hoofd om de deur. Ik knik. ‘Er staan pralines in de ijskast en vandaag moogt ge meer dan eentje nemen.’

Doordenkers: Mieke De Jonghe beantwoordt 3 vragen

Hoe smaakt geloof?

‘Dat hangt af van wie aan het fornuis staat. Laat je het sudderen op een laag vuurtje, alles volgens het receptenboekje om geen risico’s te nemen? Da’s een makkelijke beleving. Of onderbreek je het roeren om te proeven of wat je gaat serveren pittig genoeg is om anderen aan te vuren? Misschien mag geloof wat sterker gekruid worden met persoonlijke beleving, dan smaakt het vanzelf naar meer.’

Met welk 11de gebod zouden de Tien Geboden kunnen worden aangevuld?

Ik heb niet graag dat er gewijzigd wordt aan een tekst waaraan ik met zorg gewerkt heb. Ik probeer ook niet in de verleiding te komen om teksten van anderen bij te sturen. Wie zou ik dan wel zijn om aan de geboden van de Heer te sleutelen? Maar goed, de vraag was ook niet wat ik eraan zou wijzigen, maar wel of ik er iets aan zou toevoegen. Ten tijde van Mozes was klimaatopwarming nog geen hot item. Misschien kan zorg voor de schepping wel een aanvulling zijn, gegoten in een gebald gebod, een samenvatting van Laudato si’: ‘Als een goede rentmeester omgaan met wat we gekregen hebben, de schepping gebruiken en – waar het kan – vernieuwen zonder ons die toe te eigenen.’ Als  ik Exodus 20,10 evenwel wat ruim mag interpreteren, staat dat er al: zet je zinnen niet op wat een ander toebehoort. En zeg nu: aan wie behoort de schepping toe? Voilà, ik houd het bij de tien.’

Welke vraag brandt op je lippen?

‘Excuseer dat ik niet erg origineel ben: bij hoeveel mensen brandt niet de vraag op de lippen of men nu echt niet inziet dat geweld nooit een oplossing biedt?’

Lucette Verboven kiest een foto die haar bijbleef

Twee mensen die van elkaar houden, zozeer dat hun gezichten bijna versmelten tot één aura. Raimon Panikkar, de markante Spaans-Indische theoloog, zei me ooit: ‘Het huwelijk wordt gesloten in de hemel en gevierd op aarde’. En zo was het toen Gerard en ik trouwden, weliswaar niet onder een Gouden Poort, maar in een heel klein kapelletje in de bossen van Zundert. Een priester-monnik zegende ons huwelijk in. Wij zaten beiden op de grond in meditatie-houding en begonnen met dertig minuten stilte, want het was niet niks wat we vroegen. We hadden 28 augustus, Augustinus-dag, uitgekozen om ons huwelijk te begeleiden voor de rest van onze dagen hier op aarde. De getuigen waren instemmend: blaffende honden in de verte, vogels die nog nooit zo mooi zongen en citaten van Plato en mijn geliefde Meister Eckhart, het was er allemaal. 

De zegen volgde op het einde: een heel zachte, tedere regen bij het naar buiten gaan.

Joris Billen over dit citaat

Als wetenschapper gaf ik twintig jaar lang met passie les. Toch kriebelde het om de waarheid ook eens ‘langs de andere kant’ te bekijken. Gelovig was ik altijd al, maar ik wilde me verdiepen in de theologie.

Het Lyceum in Genk biedt me nu de kans om er ook les in te geven. Collega’s vroegen me soms terloops: ‘En, ga je nu de evolutieleer ontkennen?’ Met een glimlach antwoord ik dat daar geen haar op mijn hoofd aan denkt. Net als Lemaître, de priester en vader van de oerknaltheorie, zie ik geen conflict. Wetenschap verklaart het ‘hoe’, religie zoekt naar het ‘waarom’.

Ik hoop dan ook nog lang mijn beide passies te delen in de klas en daarbuiten. Als het God belieft, uiteraard (en Demir ook).