Grieks-katholieken hopen op bezoek van paus aan Oekraïne

Ik werd onlangs benaderd door een oude vrouw, vertelt de grootaartsbisschop van de Oekraïense Grieks-katholieke Kerk, mgr. Svjatoslav Sjevtsjoek van Kiev-Galicië, en die zei mij: ‘Als de Heilige Vader een voet op Oekraïense bodem zet, zal de oorlog hier stoppen’. De paus blijft verschillende landen bezoeken ondanks de moeilijkheden die de coronapandemie met zich meebrengt, en in die zin spreekt het hoofd van de Grieks-katholieken in Oekraïne zich in een interview met ACN International – de internationale webstek van Kerk in Nood - dan ook onomwonden uit voor een pausreis naar zijn land.

Volgens mgr. Sjevtsjoek is er trouwens al een uitnodiging naar Rome gestuurd.

Vaticaanse bemiddeling

Dit is niet de eerste keer dat vanuit Oekraïne om extra pauselijke bemiddeling of interventies wordt verzocht met betrekking tot de conflicten die het land verscheuren. Onlangs nog zei de Oekraïense president Volodimir Zelenski dat het Vaticaan de ideale plek zou zijn om een dialoog met de Russische president Vladimir Poetin op te starten. Oekraïne en Rusland leven al een tijdje op voet van oorlog: er was de Russische annexatie van het Krim-schiereiland in maart 2014, er zijn de zelfverklaarde onafhankelijkheid van de pro-Russische volksrepublieken Donetsk en Loegansk in mei 2014 en er is ook al jaren gewapend pro-Russisch separatisme in Donbass.

Bovendien is de orthodoxe wereld erg verdeeld sinds het patriarchaat van Kiev zich afscheurde van het patriarchaat van Moskou.

Urbi et Orbi

Paus Franciscus heeft al vele keren aangegeven heel bezorgd te zijn over de instabiliteit in het land. Zo verwees hij onder meer uitdrukkelijk naar Oekraïne tijdens zijn Urbi et Orbi-zegen van Pasen jongstleden. Eind maart kreeg paus Franciscus ook de Oekraïense eerste minister Denys Shmyhal op bezoek, en volgens de Grieks-katholieke grootaartsbisschop had deze zelfs een uitdrukkelijke uitnodiging op zak. Het nieuws van de ontmoeting van Shmyhal met de paus zou volgens mgr. Sjevtsjoek in eigen land goed ontvangen zijn: De goede relaties van Oekraïne met Rome helpen niet alleen om verder geweld te voorkomen, maar kunnen ook dialoog en verzoening inluiden.

Wij zijn de Heilige Vader erg dankbaar voor zijn gebed voor en solidariteit met het Oekraïense volk. Mgr. Svjatoslav Sjevtsjoek

In communio met Rome

De Grieks-katholieke Kerk in Oekraïne – die in communio met Rome leeft - ontstond in de zestiende eeuw, maar werd onder de sovjets verplicht op te gaan in de Russisch-orthodoxe Kerk en ging in de clandestiniteit. Pas dertig jaar geleden, met de onafhankelijkheid van Oekraïne in 1991, kon toenmalig grootaartsbisschop Miroslav Ivan Ljoebatsjivsk van Lviv – die in mei 1985 zeer tegen de zin van de sovjets door paus Joannes Paulus II kardinaal was gecreëerd – naar Oekraïne terugkeren en werd de katholieke kerkelijke hiërarchie er hersteld. In 2001 bezocht Joannes Paulus II trouwens al Oekraïne, fel tegen de zin in van de Russisch-orthodoxen.

Maar intussen is de situatie ook nog complexer geworden, aangezien de Oekraïense-orthodoxe kerk autocefaal werd.

Russische troepen

Onder de sovjets bestond onze enige manier om pastorale ondersteuning te bekomen erin naar Radio Vaticaan te luisteren, zegt mgr. Sjevtsjoek in het interview met ACN International, en ook nu is dat haast zo, want de pastorale zorg wordt natuurlijk sterk bemoeilijkt door de coronamaatregelen. We kunnen online bidden, online de Heilige Schrift lezen en online prediken, maar we kunnen natuurlijk online geen sacramenten toedienen. Kerk in Nood staat de Grieks-katholieken daarom vooral bij in de bisdommen in Oekraïne waar de oorlog woedt; zonder hulp van buitenaf, zou het Grieks-katholicisme daar moeilijk standhouden.