Van heilige tot panty ~ Christelijk erfgoed in de taal

De heilige Pantaleon was bijzonder populair in het Venetië van de 16de eeuw. Zo beroemd, dat een personage uit de comedia dell’arte naar hem genoemd werd. De komische Pantaleone was een interessant doende dokter die voor de chic een strakke broek draagt.

Het kledingstuk was algauw ingeburgerd als pantalon en zocht zich een weg tot in Engeland, afgekort tot pants. Ook in het Nederlands kennen we de pantalon, niet toevallig het woord voor een broek onder een fancy kostuum. En de panty natuurlijk, die zijn intrede deed vanaf de vrijgevochte jaren 50.

Maar wie was nu die heilige die aan de basis ligt van de fashion van 1580 tot nu?

Pantaleon (275-303) uit Nicodemia (in huidig Turkije) had bijzondere geneeskundige gaven. Naar verluidt bekeerde zijn vader zich tot het christendom nadat Pantaleon een blinde had genezen terwijl hij Jezus’ naam aanriep. Hij bleef niet onopgemerkt voor keizer Maximianus, die hem als lijfarts in dienst nam. Maar toen Pantaleon de interesse van diens vrouw wekte (voor het christendom, wel te verstaan!), liet de keizer hem zonder pardon onthoofden.

Volgens een andere versie werd Pantaleon door jaloerse artsen aangeklaagd vanwege zijn illegale geloof. De keizer liet hem op allerlei manieren martelen. Maar hij doorstond nagels, vuur en vloeibaar lood. En de wilde dieren die hem moesten verscheuren, werden tam.

Toen kwam een stem uit de hemel die hem omdoopte van Pantaleon (helemaal leeuw) tot Pantaleimon (helemaal barmhartig).

In de oosterse kerken is vooral die naam bewaard: Pantaleimon. Hij is de beschermheilige van artsen en vroedvrouwen.