Herdenking van jezuïet Nicolas Kluiters in Libanon

Vandaag zondag 14 maart 2021 trok opnieuw een jezuïet uit Tanaayel in centraal Libanon naar de Bekaa-vallei in het noorden, om er in Barka voor te gaan in een herdenkingsdienst voor zijn confrater Nicolas Kluiters. Die Nederlandse jezuïet werd er op 14 maart 1985 vermoord. Zijn afschuwelijk gemartelde lichaam werd pas enkele dagen later in een ravijn teruggevonden. In Barka, waar de Nederlander leefde en werkte, is hij nog altijd erg populair; iedereen is het erover eens dat hij een heilig man was. Maar bewijzen dat hij om zijn geloof werd gedood, is niet zo eenvoudig. Ooggetuigen van de moordpartij zijn er immers niet. Het zaligverklaringsdossier wordt voorbereid en alvast de Libanese bisschoppen reageren positief. Het dossier is intussen naar Rome gestuurd.

Het is nu wachten tot de Congregatie voor de Heiligverklaringen groen licht geeft om de procedure officieel te openen.

Delft

Nicolas Kluiters werd het slachtoffer van de Libanese burgeroorlog, die het land van 1975 tot 1990 verscheurde. Als jongeman had hij lang getwijfeld om priester te worden. Hij was ook door kunst aangetrokken en was naar de Koninklijke Academie voor Beelden Kunsten in Den Haag gegaan. Maar toch was de band met het Sint-Stanislascollege van de jezuïeten in zijn geboortestad Delft gebleven. Omdat hij niet meteen de goede vooropleiding had, werd hij als novice voor een studie Arabisch naar Beiroet gestuurd. Daar vervolmaakte Kluiters zich ook in sociaal werk en na zijn priesterwijding in Amsterdam op 9 juni 1973, werd hij als pastoor naar Bekaa-vlakte gestuurd. Nico wist er een in clans verscheurde gemeenschap samen te brengen, vertelde confrater Thom Sicking vorig jaar in Tertio.

De oorlog gaat door: gevaar voor kidnapping, geen telefoonverbinding, vaak wekenlang geen elektriciteit, dan weer geen water. Nicolas Kluiters s.j. in 1983

Werken aan de vrede

Kluiters was het type herder dat zijn kudde met zijn organisatietalent – en met vele fondsen uit het moederland – op een hoger ontwikkelingsniveau tilde. Maar hij deed dit dat alles om vrede te brengen. Voor ons is het waarschijnlijk onvoorstelbaar hoe diep de vetes tussen de families daar is, en hoe ‘heilig’ de wraak, liet Kluiters in 1983 aan het thuisfront weten. Alleen door het geloof ben ik in staat met heel mijn hart te werken voor een betere wereld. Eén is er die ons verlost heeft van het kwaad. Gespijkerd op het kruis daalt zijn blik ook af naar mij en vraagt Hij mij: ‘Durf ook jij te geloven dat Ik Liefde ben komen brengen in deze wereld? En durf jij Mij dan te volgen voor het heil van de mensheid in haar geheel en van iedere mens afzonderlijk?’

En verlegen naar Hem opziend: wat kan ik anders antwoorden dan dat ik mijn best zal doen…? Nicolas Kluiters s.j.

Armoede en werkloosheid

De omstandigheden zijn nu nog lang niet dezelfde al in de jaren 1970 en 1980, maar menig waarnemer vreest dat de bom opnieuw ontploft en Libanon weer in chaos verzakt. De inflatie is enorm en het Libanese banksysteem wankelt; er is een torenhoge werkloosheid en dus grote armoede alom. Vergeet niet dat het landje aan de Middellandse Zee nog altijd zowat anderhalf miljoen Syrische vluchtelingen herbergt, naast de honderdduizenden Palestijnse vluchtelingen die er in kampen verblijven sinds al-Nakba (de catastrofe), de ontruiming van meer dan vijfhonderd Palestijnse dorpen op het grondgebied van het huidige Israël. En nu is er ook de coronapandemie: de Libanese ziekenhuizen zijn overbelast en de vaccinatie komt maar met mondjesmaat op gang.

Ik versta dat de mensen in opstand komen als hun zakken leeg zijn, ze geen voedsel en medicijnen meer kunnen kopen en geen onderwijs en gezondheidszorg meer kunnen krijgen? Kardinaal Boutros Raï

Politieke patstelling

Er is echter niet de minste verbetering in zicht door de politieke patstelling in Beiroet. Deze week verwoordde de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Yves Le Drian het treffend: De Libanese politieke klasse maakt zich schuldig aan het weigeren van hulp aan een bevolking in nood. Het land zit gevangen in een systeem van cliëntelisme en de politieke klasse is door en door corrupt. Geen sprake van dat deze politici zichzelf naar huis sturen. Gevolg: Libanon heeft al maandenlang geen functionerende regering en ook internationale hulp blijft dus uit, want er is niemand in staat die op correcte manier te gebruiken. Er heerst alleen pessimisme, wat voor Libanezen erg ongewoon is, zegt een bevoorrecht waarnemer.

Het is hoog tijd om te handelen, morgen kan het te laat zijn. Jean-Yves Le Drian

Hezbollah

Vandaar de oproep van kardinaal Béchara Boutros Raï, de maronitische patriarch van Antiochië, om een internationale conferentie samen te roepen die een einde maakt aan de politieke en economische impasse. Maar van zodra je ‘internationaal’ zegt, komen de regionale mogendheden in beeld: buurland Israël dat samen met de Amerikanen en de Saoedi’s doorgaans de maronitische en soennitische krachten in de Libanese samenleving steunt, en Iran dat er met de erg antiwesterse sjiitische Hezbollah (de partij van God) financiert. Er kwamen meteen furieuze reacties vanuit Teheran op de suggestie van de patriarch om te praten met buurlanden en eventuele westerse donorlanden. Die rel lijkt inmiddels bedwongen, maar een donorconferentie is er nog altijd niet.

Hezbollah heeft meer wapens dan het Libanese leger; zolang de sjiieten niet meedoen, komt er geen oplossing.