Herman Brusselmans oog in oog met het Ursulaschrijn van Hans Memling

In de tweede editie van het VRT-Canvasprogramma Een nacht in een museum trakteert Thomas Vanderveken vier bekende gasten op een magische nacht in de mooiste musea van ons land. Na Wim Opbrouck (aflevering van 11 februari) en Elisabeth Lucie Baeten (aflevering van 18 februari) zien we in de derde aflevering, op dinsdagavond 25 februari, hoe Herman Brusselmans een nacht in het vernieuwde Sint-Janshospitaal in Brugge doorbrengt. De schrijver komt er oog in oog te staan met het Sint-Ursulaschrijn, een zeldzame reliekhouder ontworpen en beschilderd door Hans Memling en sinds 1489 in het Brugse Sint-Janshospitaal bewaard.

‘Het zal me deugd doen nog eens een nacht door te trekken’, geeft Herman Brusselmans toe vooraleer hij het voor hem onbekende Sint-Janshospitaal binnenstapt. Op klassieke kunst zit de schrijver niet te wachten, maar als hij het reliekschrijn ziet, is hij ontzettend nieuwsgierig naar het verhaal erachter. 

Sint-Ursula

Meesterlijk beschilderd door Hans Memling en sinds 1489 in het Sint-Janshospitaal bewaard, beeldt het Sint-Ursulaschrijn de legende af van de Heilige Ursula en haar 11.000 maagden. Ursula wordt beschouwd als de dochter van de christelijke koning Dionotus die werd uitgehuwelijkt aan een heidense Engelse vorstenzoon Etherius. Ze weigerde echter te trouwen met een heiden en wilde haar maagdelijkheid bewaren. Het schrijn volgt het verhaal van Ursula van haar bedevaart naar Rome met haar 11.000 maagden tot aan haar martelaarschap. Ursula is niet bang voor de dood en sterft uit trouw aan haar geloof. In die zin is ze als het ware ‘een rolmodel voor christenen’, klinkt het in de aflevering. 

Dat we het kunstwerk anno 2025 nog in al z’n glorie kunnen bewonderen, danken we aan de moed van de piepjonge conservator van Museum Plantijn-Moretus. Die kreeg de opdracht van de Duitse bezetter om het Brugse schrijn en andere Vlaamse kunstschatten te beschermen. Herman Bouchery vervulde die taak met de grootste toewijding en gevaar voor eigen leven en dat van zijn jonge gezin.

Closer to Memling

Een bezoek aan het Sint-Janshospitaal is niet enkel waardevol omwille van het Ursulaschrijn en andere van Memlings werken. Een maand geleden opende op de museumzolder van het Sint-Janshospitaal een gloednieuwe interactieve en audiovisuele beleving. Met behulp van wat fantasie en hemelse klanken geïnspireerd op polyfonische muziek uit Memlings tijd brengt Closer to Memling Experience de schitterende werken van Hans Memling tot leven. Een ervaring die zowel kinderen als volwassenen weet te bekoren en het aantal bezoekers van het vernieuwde museum ongetwijfeld een extra boost zal geven. 

‘Het opzet is dat families, maar ook kunstliefhebbers op het einde van het museumparcours Memling tot in de diepte kennen’, zegt Katrien Steelandt, coördinator E-cultuur bij Musea Brugge. ‘Beneden hebben de bezoekers de werken van Memling gezien, maar boven willen we een genietende laag toevoegen aan zijn werken.’

Voor wie graag wandelt of Brugge op een andere manier wil ontdekken, is er nu ook de Closer to Memling stadswandeling. Met de downloadbare kaart wandel je langs de plekken waar Memling woonde en werkte. In de Erfgoedapp kan je luisteren naar de verhalen over elke plek.