Hoe herstellen van seksueel misbruik?

De Joods-Nederlandse schrijver Abel Herzberg - vader van de beroemde dichteres Judith - verwoordde het bijna naïef eenvoudig:

De liefde van mensen is God. Ook de seksuele liefde. Seksualiteit is een godswonder. Abel Herzberg

Wat gebeurt er dan met je als liefde gruwelijk pijn doet? Als hechtingsrelaties waarin je respect, tederheid en veiligheid verwacht, je waardigheid letterlijk en figuurlijk verkrachten? Dan worden alle dimensies van je wezen en je relaties fundamenteel aangetast. Je verhouding tot God incluis, als de dader thuishoort in een kerkelijk milieu.   

De wonden in de Godsrelatie genezen niet zomaar.

Wonden kunnen pas genezen als je ze aan het licht laat zien. Maar overal in de samenleving werd het onrecht van seksueel misbruik decennialang verborgen gehouden. De Kerk wil sinds enkele jaren via verschillende initiatieven aanbieden wat toen ontbrak: erkenning, inzicht, luisterbereidheid, solidariteit, preventie, tegemoetkomingen, pastorale begeleiding en samenwerking met juridische instanties.  

Misbruik aanpakken  

In januari 2012 publiceerden de bisschoppen de brochure Verborgen verdriet. Naar een globale aanpak van seksueel misbruik in de Kerk. In juni 2014 volgde een tweede, deze keer van de Interdiocesane Commisie voor de Bescherming van Kinderen en Jongeren: Van Taboe naar Preventie, bedoeld voor zowel priesters, ouders als kinderen.

Als wonden kunnen helen. Een christelijke benadering van seksueel misbruik vult deze uitgaven nu aan. Doelgroep zijn alle pastorale diensten, hulpverleners die slachtoffers van seksueel misbruik nabij willen zijn en al wie nadenkt over preventie van seksueel misbruik, al dan niet in de kerk.

In het boekje behandelen internationale experts in de filosofie, psychologie en theologie schroomvol en helder deze complexe en pijnlijke thematiek. Nuchter, want de beschadiging door seksueel misbruik kan intens en veelvertakt zijn. Erkenning en inzicht zijn daarom fundamenteel. Tegelijk zijn ze voorzichtig hoopvol: hulp zoeken heeft wel degelijk zin.

Herstel is mogelijk, ook al blijft de weg naar genezing moeilijk en lang.

De auteurs voorzien in degelijke en vernieuwende inzichten. Ze laten tevens verschillende slachtoffers aan het woord over hun herstelproces.

Overlevers worstelen met God

Opvalt hoe de overlevers worstelen met God. Hoe ze zoeken naar een nieuwe manier om Hem ondersteunend en veilig nabij te weten. Hem weer te leren vertrouwen ook. Daarnaast is hun zelfverstaan versplinterd. Gevoelens van schuld en schaamte strijden vaak om de bovenhand en vergiftigen hun integriteit.

Herstel is niet alleen een fysiek en psychisch proces, maar ook een diepgaand spiritueel gebeuren.

Onderweg kunnen slachtoffers hun vaak grondig verstoord leven transformeren naar een voller, meer zelfstandig en bevrijd bestaan. Dat hangt gedeeltelijk samen met hun persoonlijke veerkracht. De auteurs benadrukken daarom regelmatig hoe een traject van herstel en overleving gaan niet hetzelfde is als jezelf vastzetten in de slachtofferrol.

Overlevers zijn groter dan het leed en het onrecht dat hen is aangedaan.

Weer leren leven in echte verbondenheid met jezelf en anderen is een reëel en hoopvol perspectief. Gezonde spiritualiteit kan daarbij helpen om veerkracht en weerbaarheid te versterken.  

Hulpverleners nabij zijn

Ook begeleiders van slachtoffers krijgen raadgevingen mee. Vervormde religieuze visies op lijden en vergeving kunnen namelijk de spirituele pijn bij overlevers nog groter maken.

Als hulpverlener is het belangrijk om je eigen grenzen te leren kennen en respecteren.

Dan krijgt compassiemoeheid zo min mogelijk kans.

Karlijn Demasure stond in voor de redactie. Zij is een Vlaamse theologe en leidt nu in Rome het Internationale Centrum ter Bescherming van het Kind (CCP). Bisschop Johan Bonny schreef het voorwoord.     

Karlijn Demasure (red.), Als wonden kunnen helen. Een christelijke benadering van seksueel misbruik, Licap, 2015, ISBN 978-94-6196-075-7, 85 pagina’s, 12 euro.

• Stuur een mailtje naar Halewijn om het boekje te bestellen.
• Ik wil … seksueel misbruik in de kerk melden.