Hoeveel soorten dieren en planten telt jouw tuin? Ga voor 1000!

Bioloog Luc Hoogenstein onderzocht in één jaar tijd alle leven in zijn Utrechtse stadstuin. Het resultaat overtrof zijn stoutste dromen.

Sim D'Hertefelt

Wat doet een bioloog tijdens een jaar thuiswerkverplichting wegens corona? Die gaat op safari in eigen tuin. Luc Hoogenstein bedacht een challenge: alle planten en dieren waarnemen in zijn typische stadstuintje van 200m2 in Utrecht.

Hij hoopte 1000 verschillende soorten te vinden. Dat vond iedereen overdreven optimistisch. Het werden er 1518!

Inclusief een nooit eerder waargenomen vleugelloze sluipwesp waarvan het DNA nu in Finland onderzocht wordt.

Soorten zoeken en tellen is een mooie manier om opmerkzamer te worden voor het leven in je tuin.

Wil je zelf op soortensafari? We helpen je meteen op weg met de tips uit het boek dat Luc Hoogenstein schreef over zijn avontuur: Mijn 1000-soortentuin (Bib - Uitgever).

Lees verder onder de foto

Luc Hoogenstein auteur van Mijn 1000-soortentuin © Noordboek

Wat heb je nodig?

Wat je minimaal nodig hebt is je smartphone, de app ObsIdentify en een account op de website Waarnemingen.be waarmee je kan aanmelden in de app ObsIdentify.

Je neemt via de app een goede foto van de plant of het beestje en de app vertelt je over welke soort het gaat. Zo eenvoudig is dat!
Elke waarneming sla je via de app op in je account op Waarnemingen.be.
Via de website kan je de omtrek van je tuin aanduiden als een gebruikerslocatie waardoor je statistiekjes krijgt voor je eigen tuin.

Ziezo, en nu de tuin in! ;-) Nog een terzijde: laat je niet afschrikken als sommige van je waarnemingen door de beheerders van de site worden afgewezen. Al je waarnemingen blijven gewoon in je account bewaard. Alleen worden sommige ervan door de beheerders afgewezen en verborgen omdat ze niet voldoen aan ietwat vage criteria.

Krijg je echt te smaak te pakken, dan kan je je tools uitbreiden met het professionele veldmateriaal.

Loeppotje
Reageerbuisjes met dop, zodat beestjes op hun plaats blijven tot je die foto genomen hebt ;-)
Een witte bak of teil (lees verder waarvoor je die gebruikt)
Macrolens voor je smartphone
Fototoestel met macrolens
Verrekijker waarmee je ook op korte afstand kan scherpstellen, zoals de Pentax Papilio
Multi-frequency-lamp of led-emmer om nachtvlinders te lokken (zie verder)

Gebruik liever geen vlindernet omdat je daarmee de vlinders beschadigt.

Wat kan je allemaal vinden?

Statistiekjes van Hoogensteins challenge geven je een goed idee waar je allemaal naar op zoek kan gaan:

Nachtvlinders 26%, maar liefst 395 soorten!
Planten, mossen en paddestoelen 14%
Vliegen en muggen 13%
Vogels 8%
Kevers 7%
Wantsen 5%
Bijen, wespen en mieren 5%
Andere dieren 5%
Korstmossen 3%
Sprinkhanen en cicaden 3%
Spinnen en hooiwagens 3%
Slakken 2%
Bladluizen 2%
Libellen 1%
Zoogdieren 1%
Dagvlinders 1%

In zijn boek toont Hoogenstein hoe je de meest voorkomende soorten van elke groep kan herkennen. Minstens even belangrijk: hij vertelt ook wanneer en waar je het meeste kans hebt om ze aan te treffen.

Het is een heerlijke gids om opnieuw te leren kijken naar het leven in onze directe woonomgeving.

Hoe ontdek je dieren die zich graag verbergen?

Je merkt het al aan de opsomming hierboven, wil je echt véél soorten ontdekken in je tuin, dan zal je ook op zoek moeten gaan naar dieren die zich graag verstoppen.

Hier alvast enkele tips.

Lok vogels met wintervoer en door struiken en bomen te planten die schuilplaatsen en bessen bieden.
Laat eens een rotte appel of bananenschil liggen om vlinders te lokken. Vang de vlinders niet – ook niet in een potje – omdat je hun vleugels dan beschadigt.
Lok nachtvlinders, wantsen, cicaden en nog meer insecten door bij het vallen van de nacht een wit laken op te hangen met een multi-frequency-lamp erachter. Dat zijn speciale lampen die ook UV-licht uitstralen. Online te koop onder andere bij Vermandel. Daar vind je ook led-emmers die hetzelfde doen.
Graaf een potje in tot de rand, bijvoorbeeld een plastic yoghurtpot van een halve liter. Kruipende diertjes vallen erin en kunnen er door de gladde rand niet weer uitkruipen. Doe dit niet wanneer er kans is op regen omdat ze dan verdrinken. Vergeet niet om de diertjes in de ochtend te fotograferen en weer vrij te laten.
Houd een witte bak of teil onder een plant of struik en schud de diertjes eruit. Laat ze na het fotograferen weer vrij op de grond.
Til plantenbakken of losliggende tegels op om te kijken welke dieren er zich onder verschuilen. Je kan ook een plank of tegel voor dat doel wegleggen en regelmatig inspecteren.
Heb je een vijver of andere waterpartij, ga dan met een schepnetje door het water en leeg de inhoud in een bak met water om waterdieren te bestuderen. Leg een waterplant in de bak zodat insecten zich ergens aan kunnen vastklampen. Een cuvet is een speciale dunne glazen bak die het observeren van waterdieren nog makkelijker maakt. Online te koop bij de Stichting RAVON.
Neem een handvol mulch (strooisel) en leg die in een brede bak. Wacht even af en je zal zien dat spinnen en bodemwantsen snel naar de rand rennen. Onderzoek daarna ook de onderkant van blaadjes en takjes waar andere dieren zich verstoppen.
Ga op een natte avond naar buiten om slakken te zoeken.

Hoe boost je de biodiversiteit in je tuin?

Misschien motiveert deze challenge jou om het aantal soorten in je tuin ook te laten toenemen. Want je kan natuurlijk maar observeren wat er leeft. Met deze tips kom je al een heel eind.