Hollywood ontdekt opnieuw de Bijbel
Geef me twee willekeurige bladzijden uit de Bijbel en ik maak er een film van.
Cecil B. DeMille beweerde het, de regisseur van The Ten Commandments. Gelijk had hij. Filmscenaristen hebben met de Bijbel goud in handen: actie, drama, heroïek, liefde, verraad, oorlog, passie, intriges, kleine mensen die groot worden, grote mensen die klein worden. En dat allemaal vrij van auteursrechten.
Niet dat het zo simpel is. Puristen hekelen de historische onnauwkeurigheden in spektakelstukken als Noah en Exodus (beide uit 2014), voorstanders pleiten dat zulke films inspirerend kunnen werken bij het grote publiek. Spektakel was uiteindelijk ook de rode draad door The Ten Commandments, nog altijd dé referentie. Ook voor Frank Bosman, cultuurtheoloog aan de universiteit van Tilburg, een koele minnaar van hedendaagse bijbelverfilmingen.
Het probleem is dat regisseurs niet durven kiezen.
Ofwel maak je een historisch verantwoord drama waarbij je dicht bij de bijbeltekst blijft. Voor goede voorbeelden daarvan moeten we al teruggaan naar het tijdperk van The Ten Commandments, Cleopatra, enz. De andere optie is dat je een bijbels gegeven in een modern jasje stopt. Bijvoorbeeld Edward Scissorhands (1990) of Mary (2005). Eén van deze uitersten kan werken, maar de middenweg werkt zelden of nooit.
Religieuze Rambo-films
Noah en Exodus konden Bosman alleszins niét bekoren, gigantische budgetten en sterrenensembles ten spijt - of net daardoor?
Het waren films die historisch léken, zelfs met nieuwe exegetische inzichten en een psychologische draai, maar gecombineerd met heel veel Hollywoodgeweld. Het leek alsof je naar een Rambo-film keek. Dan was The Passion of the Christ van Mel Gibson als historische film beter. Toch heb ik een enorme hekel aan die film. Het is een bizarre combinatie van een soort vampierenverhaal, gekruid met een SM-achtige fascinatie. Wat me vooral stoort, is de suggestie dat je echt moet lijden om helemaal tot God te komen.
Roel Vande Winkel, docent film- en tv-studies aan de KU Leuven nuanceert. Het hangt af van je verwachtingen. In films als Exodus primeert het entertainment. De exodus is op zich gewoon ook een spannend verhaal, met het aloude thema van de broedertwist. En de zeven plagen zijn dankbaar materiaal voor filmmakers die weg weten met special effects.
Vande Winkel merkt op dat de belangstelling voor film binnen de richting Religiewetenschappen merkbaar is gestegen. Vroeger leefde het vooroordeel dat film inhoudelijk niet veel te betekenen had, dat het alleen maar vermaak was. Dat is nu anders.
Iedereen beseft dat films belangrijk zijn voor de beeldvorming rond theologische thema's.
Soms worden jongeren via film voor het eerst geconfronteerd met een bijbels verhaal, spektakelfilm of niet.
Jammer is wel dat het fijne Last days in the desert vorig jaar helemaal onopgemerkt bleef. In die film over Jezus' veertig dagen in de woestijn speelt Ewan McGregor een opmerkelijke dubbelrol: Jezus én Satan. Regisseur is de zoon van schrijver Gabriel Garcia Márquez.
Jezus als 7-jarige
Noch Exodus noch Noah zijn kaskrakers geworden en dat maakt Hollywood blijkbaar voorzichtiger. De langverwachte verfilming van het levensverhaal van Maria, die al drie jaar op stapel staat, is nog maar eens op de lange baan geschoven. Regisseur? Nog onbekend. De enige naam die al sinds 2012 circuleert, is die van acteur Ben Kingsley in de rol van Herodes. Ook over projecten met Will Smith (Kaïn en Abel) en Brad Pitt (Pontius Pilatus) blijft het verdacht stil. Toch mogen we volgend jaar twee nieuwe bijbelverfilmingen tegemoet zien. In de eerste plaats The Young Messiah, een portret van Jezus als 7-jarige. Na de zomer volgt ook Risen, een thriller waarin twee Romeinse soldaten de dood van Jezus onderzoeken.
Wat is jouw favoriete religieuze film?
En waarom? Deel hieronder.
