Interreligieuze dialoog in de nieuwkomersklas

3 kussen, beginnend met de rechterwang. Zoals het hoort in België. De andere cursisten gniffelden over mijn verwarring. Hemelvaart, het is jouw feest!, voegde hij aan de omhelzing toe. Said is een van de vele moslims in mijn klas. Hij kende dus het antwoord op zijn vraag al: waarom er geen les was vorige week.

Jezus gaat naar de hemel, probeerde ik in zo eenvoudig mogelijk Nederlands uit te leggen. Said knikte bevestigend. Ben jij katholiek? Ik keek hem even aan. Was zijn vraag geïnteresseerd of verbaasd bedoeld? Ja, antwoordde ik na een lange pauze. Goed zo, leek hij te denken.

De uitdagingen van de ramadan

Ramadan Mubarak (gezegende ramadan)!, roep ik uit. Deze keer is het mijn beurt om in hun vreugde te delen. De aanwezige cursisten lachen me – ondanks hun lege magen - vrolijk toe. Zowat drie kwart onder hen is moslim. Alles goed? Ik ben er niet helemaal gerust in dat ze met de nodige energie aan deze dag beginnen. Met hun enthousiaste geknik wuiven ze mijn ongerustheid meteen weer weg.

Vandaag zal ik mijn tussendoortje bewust niet in de klas opeten. In de pauze ga ik naar beneden, uit het zicht van mijn cursisten.

Niet de beste optie zo blijkt, want Karim wandelt een tijdje later langs. Je vast niet?, vraagt hij met een milde glimlach. Ik schud mijn hoofd en kijk hem aan. Of hij het moeilijk vindt? Ik ben het gewoon hoor, stelt hij mij gerust.

Waarom doe jij niet mee aan de ramadan?, vraagt Karim als een klasgenote voorbijkomt. Latifa lacht en geeft geen antwoord. Ze kijkt me samenzweerderig aan. Enkele weken geleden vertrouwde ze me toe dat ze zwanger is. Zij hoeft dus niet mee te vasten.

Van solidaire tot plasticmoslims

Halal en haram – wat is toegestaan en wat niet -, het  zijn de eerste begrippen die de moslims mij bijbrengen. We mogen 19 uren lang niet eten en drinken!, zuchten enkele mannen achteraan in de klas. Over het Belgische weer waren ze nooit enthousiast, nu spelen ook de lange dagen hen parten. En ik mag een maand lang niet dansen, vertelt Emir, die in het weekend al te graag de discotheken afschuimt.

Enkele moslims in de klas genieten in de pauze toch van smakelijk uitziende lekkernijen. Ik vast niet, legt Svetlana uit. Ik geef in de plaats elke dag 10 euro euro aan de armen. Solidariteit met de armen, een waarde die tijdens hun vasten bijzondere aandacht krijgt.

Doe jij mee aan de ramadan?, vraag ik aan Said. Nee, ik ben een plasticmoslim, geeft hij toe.

Er verschijnt een glimlach rond zijn mondhoeken. De term werd hem opgeplakt door een moslima uit de klas. Niet veroordelend bedoeld, eerder met een plagende ondertoon.

Ik merk dat de vastentijd een grote impact heeft op hun sociale leven. Gedaan met de gezamenlijke rooksessies vóór het begin van de les. Ook het uitgebreid delen van eten in de pauze is verleden tijd. Misschien missen ze dat wel nog het meest.

De ramadan als groepsgebeuren

Maar tegelijk hebben ze iets om naar uit te kijken. ’s Avonds wacht hen een groots feest, quality time met familie en vrienden. Ik ga mijn vrouw vanavond in de keuken helpen, verzekert Ahmed mij.

Dat de ramadan een groepsgebeuren is, maakt hun dagelijkse strijd gemakkelijker. Het geeft hen een zeker gevoel van trots, op hun geloof en op elkaar.

Het herinnert me aan die ene les waarin Selim enkele minuten te laat binnenkwam. Met een grote fles water, enkele tientallen bekers en een paar plasticzakken onder de arm. Verrast keek ik hem aan. Of hij misschien jarig was? Ik heb iets mee voor jullie allemaal, lachte hij geheimzinnig.

Ontmoeting en dialoog

Selim kwam net terug van Mekka en Medina. De cursisten reageerden enthousiast op zijn binnenkomst. Ik leek zowat de enige in het klaslokaal die niet wist waar hij op uit was. Zamzam is een bron met gezegend water, legde Said mij uit. Het water werd over de bekers verdeeld. Een doos dadels ging de klas rond. Als kers op de taart kregen alle cursisten nog een geschenk, rechtstreeks uit de heilige stad: een spiegeltje voor de vrouwen, een tasbih (gebedssnoer) voor de mannen.

Honderduit vertelden de moslims in de klas mij over hun geloof. En daarna ondervroegen ze, met oprechte interesse en openheid, de andersgelovige cursisten.

Selim nam op het einde van de les nog even het woord. Ik bid voor jou en de klas! Hij toonde een video van enkele minuten. Ik ontwaarde de woorden lerares Sara en de namen van de cursisten in de klas. De video werd door alle cursisten, moslim of niet, op enthousiast applaus onthaald.

Het verwarmt mijn hart om hen zo respectvol met elkaar te zien omgaan. Dialoog en ontmoeting te midden van een multireligieuze klascontext.