Jacques Delors, bescheiden maar gewortelde katholiek [portret]

In Parijs overleed op 98-jarige leeftijd de Franse politicus en staatsman Jacques Delors, die van 1985 tot 1995 de Europese Commissie leidde en zijn stempel drukte op het eengemaakte Europa. Tijdens zijn lange mandaat viel immers de Berlijnse Muur, werd Duitsland herenigd en in het Verdrag van Maastricht van 1992 werd besloten tot de invoering van de euro. Wat weinigen wisten, was dat het grote engagement van Delors samenhing met zijn katholieke overtuiging.

Delors werd geboren in een katholiek gezin in de Corrèze. Hij begon zijn carrière in 1945 bij de christelijke vakbond CFTC en speelde een rol bij de verbreding en de deconfessionalisering in de jaren 1960. Tijdens zijn jonge jaren werd hij gevormd door de Jeunesse ouvrière chrétienne (JOC) en door de geest van het christelijk humanisme. Hij noemde de jezuïet Henri Madelin, zijn ‘spiritueel leidsman’ en gedurende zijn hele carrière werd hij geïnspireerd door verschillende figuren uit het sociaal-katholicisme, zoals Jacques Maritain en vooral Emmanuel Mounier, ‘zijn grote filosofische inspiratiebron’.

Linkse katholiek

Delors mag zonder meer omschreven worden als een ‘catholique de gauche’, een linkse katholiek. Linkse katholieken voelen zich in Frankrijk in hun beide families een minderheid, zowel dus onder katholieken, hun spirituele familie, als bij links, hun politieke familie. Hun geloof, hun overtuigingen en hun reflexen hebben, meer dan vaak gedacht, gewogen op de Franse politiek sinds 1945.

Begin jaren 1970 sloot Delors zich aan bij de pas door François Mitterand opgerichte Parti Socialiste. Van 1981 tot 1984 was hij onder president Mitterand minister van Financiën en Economische Zaken.

Als politicus was hij evenwel discreet over zijn geloof, en al ontving hij als commissievoorzitter tweemaal Johannes Paulus II, hij liet zich niets door de katholieke hiërarchie voorschrijven.

Voedde zijn spiritualiteit zijn politieke actie, zoals een journalist beweerde?

Delors weigerde consequent dit te beklemtonen.

Vele jaren was de politicus op zondag op post in zijn parochie, de Saint-Jacques du Haut-Pas, in het vijfde arrondissement van Parijs. De laatste jaren bracht de pastoor hem zondags thuis de communie. Na zijn overlijden onthulde het dagblad La Croix dat Delors een trouwe abonnee was.

Broederschap en openheid

Niet verwonderlijk verheugde Delors zich over de verkiezing van paus Franciscus in 2013. Zijn sympathie nam in de loop van het pontificaat alleen maar toe.

Delors las alle encyclieken van de paus, van begin tot eind.

De mis van de paus in Marseille in september volgde hij op televisie. Als teken van deze affiniteit met Franciscus werden twee uittreksels uit de encycliek Fratelli Tutti, die hij bijzonder op prijs stelde, voorgelezen tijdens zijn begrafenis. Broederschap en openheid voor de wereld waren uiterst belangrijke waarden en in essentie de waarden van de Kerk.

Na een nationaal eerbetoon in Les Invalides, in het bijzijn van Europese regeringsleiders, kreeg Delors op zaterdag 6 januari een uitvaartmis in het Bourgondische dorpje Fontaine-la-Gaillarde, waar zijn echtgenote en zoon begraven liggen. Antoine Hérouard, aartsbisschop van Dijon en vice-voorzitter van de koepel van bisschoppenconferenties COMECE, sprak de homilie uit bij het evangelie-vers ‘wat je aan de minsten hebt gedaan’ (Matteüs 25).

‘Delors heeft in zijn vele verplichtingen en functies geprobeerd deze concrete dimensie van aandacht voor de kleinsten, de zwaksten, deze dimensie van delen, te beleven’, zei Hérouard. ‘Natuurlijk is geen enkel leven perfect, en dat van hem is ongetwijfeld geen uitzondering, maar de eisen die hij aan zichzelf en aan anderen wilde stellen, de betekenis die hij aan zijn politiek werk wilde geven, vinden hun oorsprong in het gebod van de christelijke liefde. Het is niet voor niets dat hij bij de economische eenwording van Europa zo sterk heeft gepleit voor een sociale pijler en voor de waarden die de mens centraal stellen.’