Jarige JRS Belgium heeft nieuwe directeur

De Belgische afdeling van de Jesuit Refugee Service (JRS) is twintig jaar oud en vierde dat vrijdagavond – coronaproof, maar toch erg gemoedelijk – met medewerkers, vrijwilligers en ‘naaste partners’ in de contactenfabriek La Tricoterie in het Brusselse Sint-Gillis. De jezuïetenfamilie was natuurlijk sterk vertegenwoordigd; omdat JRS Belgium een nationale organisatie is, waren de oversten erbij van zowel de Vlaams-Nederlandse provincie, Marc Desmet, als van de Franstalig-West-Europese provincie, François Boëdec. Maar zoals afscheidnemend directeur Baudouin Van Overstraeten van JRS Belgium van meet af aan duidelijk stelde: wie in het middelpunt van de viering zou moeten staan en wier afwezigheid het meest paradoxaal is, zijn de migranten die de medewerkers en vrijwilligers van JRS Belgium week na week begeleiden, dienen en verdedigen in de gesloten centra en terugkeerwoningen.

Van Overstraeten was de eerste niet-jezuïet aan het hoofd van JRS Belgium.

Ontmenselijking

Tijdens Van Overstraetens negen jaar directeurschap groeide JRS Belgium uit van een team van een zestal mensen tot een team van veertien. De kern van de opdracht van de organisatie bleef echter bewaard: vluchtelingen en migranten zoveel mogelijk ten dienste staan en gaan waar niemand anders gaat. Zo kwamen er meer bezoekers in de gesloten centra en zagen projecten het licht voor gezinnen zonder papieren met kinderen (Plan Together) en mensen zonder papieren die niet terug kunnen naar hun land van herkomst (Up Together). Als er het voorbije decennium immers een constante is in de manier waarop publieke opinie en politiek – zowel in ons land als wereldwijd – met de migranten in asielprocedures of zonder verblijfspapieren omgaan, dan is het wel hun voortschrijdende ontmenselijking. De manier waarop vluchtelingen vermalen worden door een administratieve mallemolen, het uitzichtloze wachten en het kraken van hun toekomstdromen, werd op prangend poëtische manier in beeld gebracht door Transe-en-Danse.

‘Who We Are’ is een dans- en marionettenvoorstelling met zang in vele talen door jonge acteurs met migratieachtergrond.

Raad van State

Van Overstraeten benadrukte tijdens zijn afscheidstoespraak nog eens dat JRS Belgium zich radicaal verzet tegen de administratieve detentie van migranten. Het heeft ons wat tijd gekost om dit standpunt in te nemen, zei hij, maar het vloeit voort uit onze eigen ervaringen rond die detentie: zij berooft de mens van alle houvast en kwetst hem onherstelbaar. Niets, geen enkele staatsreden, kan het lijden rechtvaardigen dat toegebracht wordt aan diegenen wier enige fout is dat zij niet de juiste papieren hebben. Om het aantal detenties in migratiecontext beter te kunnen bekampen, heeft JRS Belgium samen met Caritas International, de Coordination et initiatives pour réfugiés et étrangers (Ciré) en Vluchtelingenwerk Vlaanderen een coalitie gelanceerd: Move. Wat het hemeltergendst is, aldus Van Overstraeten, is natuurlijk de detentie van kinderen. Na lange procedures voor de Raad van State, waar onze advocaat het beste van zijn kunnen voor inzette, blijven wij samen met vele partners eisen dat de regering dat absolute verbod op detentie van minderjarigen in de wet vastlegt.

Het proefproject ‘Plan Together’ zet voor gezinnen met minderjarige kinderen in op duurzame oplossingen, hier of elders. Baudouin Van Overstraeten

Hongerstakers

Ten slotte wikte Van Overstraeten zijn woorden niet toen hij het had over de mensonwaardige manier – in elk geval ook strijdig met elk evangelisch gedachtengoed en elke christelijke visie op de samenleving – waarmee de federale regering twee maanden geleden omging met de 450 migranten zonder papieren die in Brussel uit wanhoop in hongerstaking waren gegaan. Ik was diep geschokt, zei hij, door de onverzettelijkheid – zeg maar: de onmenselijkheid – van onze federale regering, die de voorkeur eraan gaf principes te verdedigen in plaats van zich te bekommeren om de mensenlevens die op het spel staan. Van Overstraeten werd intussen als directeur van JRS Belgium opgevolgd door de 51-jarige Jörg Gebhard, een Duitstalige Belg, die ook vlot Frans en Nederlands spreekt. Gebhard was destijds al een tijdje bij JRS Belgium actief en werkte onder meer ook bij overheidsinstellingen als het Gelijkekansencentrum Unia en het Bureau voor Grondrechten van de EU, alsook bij middenveldorganisaties als Integratiecentrum Foyer en Vluchtelingenwerk Vlaanderen.

Bij JRS ontmoet je wat je elders soms mist: visie, gesteund en gedreven door een spirituele dynamiek. Jörg Gebhard