Kardinaal De Kesel in nachtmis: ‘Heden is u een redder geboren’

Vrees niet want ik verkondig u een grote vreugde, die bestemd is voor heel het volk. Zo klinkt de boodschap van de engel aan de herders. Hij brengt geen nieuwe ideeën, geen nieuwe levensbeschouwing, zelfs geen nieuwe godsdienst. Hij komt aan de herders melden dat er een kind geboren is. Hoewel de geboorte van een kind altijd een wonder is dat ons zo kan ontroeren, gaat het hier toch om een bijzonder kind. Heden is u een Redder geboren, zegt de engel.

Een diep verlangen naar iemand die echt kan redden

Een redder. Het is een woord dat we niet zoveel meer in de mond nemen. We zijn eerder op onze hoede voor leiders of ideologieën die zich opwerpen als de oplossing van al onze problemen. En tegelijk willen we dat woord ook niet loslaten. Want er leeft in ons wel degelijk, veelal onuitgesproken, een diep verlangen naar iets of iemand die echt kan redden.

In elke mens, gelovig of niet, leeft de overtuiging: het kan anders. Niet alleen voor onszelf maar voor alle mensen en voor deze wereld.

Het kan niet dat armoede en onrecht, oorlog en geweld, haat en liefdeloosheid uiteindelijk de machten blijven die over alles heersen. En ook voor ons zelf: dat ons leven zou verzanden in onverschilligheid en banaliteit waardoor de zin zelf van ons bestaan wordt aangetast. Dat is het wat de engel komt melden: niet alles zit muurvast: Heden is u een redder geboren.

Een erg verrassende God

Een vreemde boodschap: een kind dat redt? Toch wel. Want in dat kind komt God zelf ons tegemoet. Dat is althans onze christelijke geloofsovertuiging. Als dat waar is, is het wel een erg verrassende God. Niet zoals we Hem in onze onmacht en verlangens projecteren. Hij komt niet in een handomdraai als bij wonder onze problemen oplossen. Hij volgt een andere politiek. Hij heeft ook geen ideologie, geen strategie. Wat Hij wel wil is dat ene: ons bestaan delen. Zelf ervaren wat het is een mens te zijn. Hij zal niet heersen, geen macht ontplooien, zich niet verheffen. Hij wil alleen maar een van de onzen worden, solidair en delen in alles wat menselijk is, ook in onze onmacht en broosheid. Hij wil niet alleen bij ons zijn en helpen. Hij wil zijn zoals wij, in alles aan ons gelijk.

Dat is het mysterie dat we vieren: dat God ons bestaan heeft willen delen. Mens zijn: dat is zijn strategie.

Alleen solidariteit, en uitgerekend deze goddelijke solidariteit kan redding en bevrijding brengen.

Solidariteit ten einde toe

Reeds zijn geboorte is een en al teken van die weerloosheid en die solidariteit. Van enig spektakel is geen sprake. De engel moet de herders zelfs een teken geven waaraan ze Hem zullen herkennen. En ook dat teken spreekt boekdelen: een pasgeboren kind in een kribbe.

Hij is niet alleen een van ons geworden. Hij is ook de minste geworden, solidair met allen die in deze wereld van geen tel zijn. En Hij is dat altijd gebleven.

Zo heeft Hij geleefd. Zo is Hij ook gestorven. Een vreemde strategie: solidariteit ten einde toe.

Armoede

Er staat in het kerstverhaal dat er voor hen geen plaats was in de herberg. Die woorden ontnemen aan het kerstverhaal elk idyllisch en vrijblijvend karakter. Hij is een Vreemde, komt van al zo hoge en al zo veer, wil bij ons wonen. Maar Hij wordt niet aanvaard. Er is geen plaats.

Hij zal zich later altijd herkennen in allen voor wie geen plaats is, voor allen die het gevoel hebben er niet bij te horen en voor wie niemand meer aandacht heeft.

De laatste weken is er bericht over de stijgende armoede hier in West-Europa, ook hier in ons land. Een groot aantal mensen, meer dan we dachten, dat altijd weer bezorgd moet zijn om het einde van de maand te halen. Bijna 16 procent van de Belgische bevolking behoort tot een groep met een armoederisico op basis van het inkomen. Schrijnender nog zijn de berichten over de kinderarmoede. Kinderen die in zo een situatie opgroeien zullen dat hun hele leven meedragen. We leven meer en meer in een  geglobaliseerde wereld. Vele uitdagingen komen op ons af. Ze zorgen voor onzekerheid en angst.

We mogen niet blind zijn voor de groeiende armoede. Armoede is vaak verborgen. Ze tast de waardigheid van een mens aan.

En als de kloof tussen arm en rijk te groot wordt, is dat ook een bedreiging voor de samenleving zelf. Rechtvaardigheid en eerlijke verdeling van inkomens en goederen is de echte basis van verstandhouding tussen mensen en van vrede in deze wereld.

Vrede en geluk aan allen in het nieuwe jaar

Heden is u een redder geboren. Dat is de kerstboodschap. Het is een redder die maar één strategie heeft: die van de solidariteit. Redden, dat wil allereerst zeggen: ons bevrijden van onverschilligheid en zelfgenoegzaamheid. Kerstmis vieren we in de warmte van het gezin en de familie. Het brengt ons weer bijeen. Maar we mogen niet vergeten dat het buiten voor velen kil en koud aan het worden is.

Daarom is God mens geworden: opdat ook wij in alle waarheid mensen zouden worden, met en voor elkaar. Dat is de enige eer die Hij hier zoekt.

En ze is bron van vrede en geluk voor alle mensen. Die vrede en dat geluk wens ik u toe in he nieuwe jaar.

Kardinaal Jozef De Kesel, aartsbisschop van Mechelen-Brussel, homilie voor de middernachtmis in de Sint-Romboutskathedraal van Mechelen in de nacht van 24 op 25 december 2018. De kardinaal spreekt dezelfde homilie ook uit op kerstdag in de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal in Brussel.