De katholieke roots van het afstudeerhoedje

Die academic caps gaan gepaard met een bijhorend gewaad, een verschijnsel dat dezer dagen zelfs opduikt tot in de kleuterklassen. Hoe komt het dat die formele gewoonte opnieuw populair is, terwijl we op andere plechtige gelegenheden net informeler gekleed gaan? Daarvoor moeten we terug naar de twaalfde eeuw, toen in het middeleeuwse Europa overal universiteiten ontsproten.

Eenvoudige, academische dresscode

Waren het de kille, stenen vertrekken van die oude colleges waardoor de studenten in een lang, warm gewaad kropen? In elk geval had het universiteitskleed meer dan een puur ceremoniële functie. Veel universiteiten waren opgericht vanuit de katholieke kerk en die schreef een serene klederdracht voor, zonder frivoliteiten. Halfweg de jaren 1400 namen veel colleges dat voorschrift dan ook op in hun reglementen. 

Het vierkante afstudeerhoedje heeft volgens historici katholieke wortels en zou verwijzen naar de biretta of bonnet, het gelijkaardige hoofddeksel van katholieke geestelijken vanaf de dertiende eeuw.

Neppe pet of respect voor het verleden?

De hele afstudeerceremonie met hoofddeksels en gewaden lijkt vandaag wat haaks te staan op de katholieke hang naar eenvoud waaruit ze ontstond. Hoewel de hedendaagse student er geen erg in heeft een strakke jurk of casual teenslippers onder zijn gewaad te dragen, herinneren de afstudeerhoed en toga ons aan de generaties voor ons en houden ze een aloude traditie levend.

Bron: aleteia.org