Kees van Ekris: ‘Deze wereld schreeuwt om betrouwbare mensen’

Voor zijn proefschrift Making See bestudeerde de Nederlandse theoloog Kees van Ekris preken van iconen als Martin Luther King, Dietrich Bonhoeffer en Desmond Tutu. Hij woont met zijn gezin in De Wittenberg, een christelijke leefgemeenschap in het Nederlandse Zeist waaraan hij samen met een andere predikant leiding geeft.

Meerstemmige identiteit

Ook moderne jongeren zoeken naar zingeving, ervaart Van Ekris. Ze staan wel voor nieuwe uitdagingen: Het bijzondere van deze tijd is de meerstemmige identiteit van jongeren. Ze kunnen heel gelovig zijn, maar daaronder – dat is vaak onzichtbaar – zit ook een andere denk- en gevoelswereld. Die wordt gevoed door de media, door de tijdgeest en door innerlijke twijfel. Hij wijt die meerstemmigheid aan het feit dat jongeren opgroeien in een wereld waarin heel veel filosofieën, levensbeschouwingen en opvattingen naast elkaar bestaan.

Schreeuw om richting

Als predikant zag hij dat het veel jongeren aan richting ontbreekt. Ouders die zelf heel rigide opgegroeid waren, lieten als tegenbeweging hun kinderen heel vrij. Maar als ik dan met die kinderen sprak, schreeuwden ze om richting. De meerstemmigheid en de toenemende richtingloosheid zijn riskante ingrediënten voor populisme, weet Van Ekris. Deze wereld roept om betrouwbare mensen. Bij gebrek aan richting vertrouwen mensen zich toe aan wie het meest meeslepend spreekt, wie het meest hun belang behartigt of wie in vijandbeelden denkt, of ze simplificeren. Juist als je je hebt teruggetrokken op één stem, begrijp je andere stemmen gewoon niet meer en kun je daar vijandbeelden over maken. Die uiteendrijvende krachten zijn zo sterk. Vijf jaar lang woonde hij in Indonesië. Daar had je de fundamentalistische islam. Die mensen zagen de invloed van het Westen; ze zagen hoe hun jongeren daardoor werden beïnvloed. Wat doe je dan? Vijandbeelden maken. Nog strengere regels. Afstand creëren tussen die slechte wereld en ons, dat is een symptoom van angst.

Nieuw paradigma

Mijn ideaal is de meerstemmigheid met een open houding tegemoet treden, zegt van Ekris. Misschien moeten we ons wel ontwikkelen naar een nieuw paradigma. Naar een geloof dat zo open is dat we de stem van God herkennen in vele soorten mensen en gedachten. Toch moet God ook geen open invuloefening worden, waarschuwt hij.

Voor mij is God een uitgesproken stem waarvan de Bijbel de begrenzing is. Als de stemmen in de Bijbel niet meer in jouw meerstemmigheid passen, dan wordt het tijd om alert te zijn. Kees van Eris

• Lees hert integrale interview dat Kelly Keasberry met Kees van Ekris maakte in Tertio nr. 1021 van woensdag 4 september 2019.
• Bekijk het programma van het Preekfestival, georganiseerd door Kees van Ekris, dat plaats vindt op 17 september in Amersfoort.
• Voor een gratis proefnummer van of een abonnement op Tertio.