Als kerkarchieven konden praten ~ Sint-Franciscus op internaat

In het erkend archief van de annuntiaten Heverlee heeft elk stuk natuurlijk zijn verhaal, steekt Ria Christens van wal. Dat is net de missie en de sterkte van onze erfgoedwerking ‘in situ’: de collectie gaat over mensen. Het team van Cultureel erfgoed annuntiaten Heverlee hecht dan ook veel belang aan het borgen van de context, het verhaal en de emotionele betekenis van het erfgoedstuk. Erfgoededucatie is het speerpunt van onze publiekswerking.

Maar één favoriet stuk? Dan kiest de archivaris voor een op het eerste zicht doodgewoon beeld van Sint-Franciscus. Het werd in 1917 uit witte Franse steen gehouwen door een onbekende beeldhouwer. De heilige heeft de kap van zijn pij over het hoofd getrokken. Het beeld werd aan de congregatie geschonken door de architect van het gebouw, dat dienst deed als sanatorium voor zieke zusters op het einde van de Eerste Wereldoorlog. Wilde architect François Vanderperrezo een stukje van zichzelf - of toch zijn patroonheilige - in het gebouw vereeuwigen?

Later zou het gebouw onder meer dienst doen als peda voor de leerlingen van het regentaat. Zo stond het beeld bijna 100 jaar in de nis van de voorgevel van villa Sint Franciscus, op de speelplaats van het Heilig Hartinstituut in Heverlee. Duizenden leerlingen fietsten er dagelijks achteloos onderdoor.

Toen het gebouw in 2014 moest worden afgebroken, bleek Franciscus zwaar gehavend. Een mirakel eigenlijk dat het nooit naar beneden was gedonderd, meent Ria. De poging om Franciscus bij de afbraak van het gebouw in 2014 in zijn geheel uit de nis te lichten, mislukte. Hij vertoonde al serieuze barsten en begaf het bij de demontage. 

We riepen het advies van de depotconsulenten in om het kranige oudje volgens de regels van de kunst te herstellen en te reinigen, zodat het op termijn opnieuw zijn betekenisvolle plek op de site kon innemen. Een student van de opleiding restauratie van de Kunstacadamie van Anderlecht nam onder leiding van Guido Van Vliet (foto) de uitdaging aan en studeerde met dit project af.

'Francesco, va, ripara la mia casa' (Ga en herstel mijn huis, ndr). Dat zijn de woorden die Franciscus destijds te horen kreeg tijdens zijn visioen in het kerkje van San Damiano. Nu was het onze beurt om Franciscus te herstellen.

Op 1 september 2018 verhuisden alle internen van het Heilig Hartinstituut Heverlee naar hun volledig gerenoveerde nieuwe thuis. Het gerestaureerde beeld van Sint-Franciscus verhuisde naar dezelfde plek die voortaan ‘Fresco’ zou heten. 

Ontdek het CEAH. De museale collectie is raadpleegbaar op Erfgoedplus.be.