Kerstbezinning ~ Een vreemde kerststal

Het hoofd van de man op de bank zit verborgen onder een deken waarin de man zich heeft gewikkeld. Alleen zijn voeten steken uit, zoals je zelf wel eens ervaart als je een dutje doet onder een leuke plaid op de cosy bank in je knusse zithoek.

Maar de plek waar de bank staat, is niet knus: het is de publieke ruimte in de vrieskou. De bank is geen cosy sofa maar een harde parkbank. Het dek is geen leuke plaid maar de ruige deken van een dakloze.

'De kleinsten der mijnen', zou Jezus de man op de bank hebben genoemd. Daarom heet de man op die bank op dat pleintje in Brugge ook 'De dakloze Jezus'.

De bank en de man zijn van brons, het metaal waarvan klokken worden gegoten om ons op te roepen. Ook De dakloze Jezus wil ons oproepen. Om oog te hebben voor hen wier gezicht anoniem wordt gemaakt onder de statistieken, zoals dat van de man op de bank onzichtbaar onder die deken.

Het kunstwerk van de Canadese beeldhouwer Timothy Schmalz staat sinds enkele weken op een pleintje voor de Magdalenakerk in Brugge. Ik zag het op zondagmorgen 10 december, die ochtend dat Vlaanderen onder een sneeuwdeken wakker was geworden.

Het beeld van de man op de bank leek me onder de sneeuw nog schrijnender. En het bleef sneeuwen, toen ik ernaar keek. Met de minuut verdween de man een beetje meer uit het zicht.

Op de foto die ik ervan maakte, trokken de schuin vallende sneeuwvlokken vale strepen over het beeld, als wilden ze de liggende man uitgommen.

Doen wij dat ook niet vaak, vroeg ik me af, wat we liever niet zien onder laten sneeuwen en van ons netvlies verwijderen?

Met de sneeuw erop zou die bank met de dakloze een plaatsje kunnen krijgen in een grote folkloristische kerststal. Een dakloze op een bank als kersttafereel? Meer dan we denken.

Jezus kwam als dakloze ter wereld. Hij werd geboren in een stal, een grot waarin dakloze dieren komen schuilen voor de koude nachten. Jezus stierf als dakloze. Hij werd neergelegd in het graf van een ander, een eigen had hij niet. En tussen begin en einde had Hij, vertelt de Bijbel, geen steen om zijn hoofd neer te leggen.

De dakloze Jezus is een ongemakkelijk zittend maar misschien wel passend beeld van wat Kerstmis ons wil zeggen. Christus is niet gekomen als een machtige prins maar als hulpeloos kind, niet als een triomferende heerser maar als lijdende mens.

Van de lijdende mens moet je het gezicht opdelven, zegt Hij ons, niet de triomferende heerser naar de ogen zien.