Khalid Benhaddou: ‘Dood paus Franciscus is scharniermoment voor alle levensbeschouwingen’

In een opiniestuk in De Morgen stelt moslimtheoloog Khalid Benhaddou dat de dood van paus Franciscus een scharniermoment is om een ongemakkelijke vraag te stellen: wat is vandaag nog de plaats van religieuze instituten in een wereld die ingrijpend is veranderd?

Hij gebruikt het beeld van een drukke snelweg, ‘waar bedrijven in sportwagens razen, de politiek zigzagt tussen belangen, en het middenveld zich voorttrekt als een aanhangwagen’. ‘En ergens daartussen’, zo schrijft hij heel herkenbaar, ‘in weer en wind, rijden individuele gelovigen op een bromfiets. Kwetsbaar, maar moedig. Niet omdat ze een instituut vertegenwoordigen, maar omdat ze iets zoeken wat groter is dan henzelf. Soms in de dode hoek. Onzichtbaar. Riskerend om bij het minste van de baan te worden gemaaid.’

Voor Benhaddou is het duidelijk dat ‘instellingen die ooit richting gaven aan beschaving’, niet aan de zijlijn mogen stilstaan. ‘Kerken, moskeeën en tempels staan vaak stil, alsof beweging een zonde zou zijn. Ze leven afgezonderd, stil, overtuigd van hun eigen gelijk, terwijl de rest van de wereld al lang is vertrokken. In die straat voeren ze nog steeds gesprekken over rituelen, dogma's en kledingvoorschriften, alsof die vandaag nog de grootste vragen zijn. Ze herhalen oude formules met de ijver van een catechismusstudent, terwijl buiten de muren algoritmes bepalen wie liefde vindt, wie werk krijgt, wie de oorlog wint.’

De echte strijd om zingeving speelt zich op die snelweg af, betoogt Benhaddou. ‘En precies daar kunnen alle levensbeschouwingen vandaag relevant zijn. Niet door te willen racen met macht, maar door richting te geven, te herinneren aan waardigheid, op te roepen tot het stellen van vragen over wat goed is, rechtvaardig, en menselijk.’ 

Lees ook

Khalid Benhaddou: We hebben geen kompas voor deze tijd - aflevering 2 [Otheo Radio]

Lees het volledige artikel

Maar dat gebeurt zelden, vindt de theoloog. ‘Te vaak klampt religie zich vast aan het verleden. In plaats van mee te denken over de toekomst, verdedigt men privileges uit het verleden. Men verwart trouw met stilstand. Maar wie weigert te bewegen, verliest vanzelf het gezag om anderen te gidsen.’

De paus was in dat opzicht een uitzondering,maar ook hij ondervond tegenstand. Daarom begint volgens Benhaddou de ware test – voor de Kerk en voor levensbeschouwingen in het algemeen – nu. De test of ze nog iets te zeggen heeft en een kompas kan zijn vandaag.

‘Geloof dat zichzelf niet meer durft heruit te vinden, wordt geen houvast, maar ballast. En geschiedenis wordt niet geschreven door wie blijft staan. Zeker niet door wie denkt dat stilstand een vorm van heiligheid is.’

Bron: De Morgen