Koen Vanhoutte: ‘Ik vertrek naar synode met een open hart’

Koen Vanhoutte, hulpbisschop van het aartsbisdom Mechelen-Brussel en bevoegd voor het vicariaat Vlaams-Brabant en Mechelen, werd door zijn confraters verkozen om deel te nemen aan de algemene vergadering van de bisschoppensynode die op 4 oktober in Rome van start gaat. Hij vertrekt met een grote openheid, maar heeft ook verwachtingen. En hij verbergt een zeker ongeduld niet…

In welke gemoedstoestand bevindt u zich een paar dagen voor uw vertrek naar Rome?

Dit is de eerste keer dat ik deelneem aan een synode, dus ik heb veel vragen. Hoe zal dit zich ontvouwen? Wat zullen de resultaten zijn? Uiteraard hebben we teksten ontvangen, we kennen bepaalde thema's... Ik vertrek met een open geest en hart. Tegelijkertijd besef ik dat ik een maand afwezig zal zijn op het vicariaat, en dat vind ik wel lang.

U wordt toch niet opgesloten…?

Ik hoop van niet! ’s Middags en ’s avonds hebben we wat vrije tijd en ik zal ervan profiteren om op afstand vergaderingen te houden met het vicariaat om bepaalde dossiers te blijven volgen.

Vindt u dat de vergadering in Rome minder lang had moeten duren?

Deze vraag stel ik mezelf ook.

Waarom duurt het hele proces zo lang?

In 2021 konden mensen in de bisdommen hun inbreng doen, en het proces is nog lang niet voorbij. Ook werd er vanaf het begin over heel veel onderwerpen gesproken. Ik zou blij zijn met een preciezere scherpstelling.

Dus je hebt bedenkingen bij het proces...?

Ik besef dat er al tientallen jaren grote vragen aan de Kerk worden gesteld. Tijdens ons ad limina-bezoek aan Rome afgelopen november hebben we hierop gewezen, ook aan de paus.

Op een gegeven moment zal de Kerk een concilie nodig hebben.

Ik vraag me bijvoorbeeld af of onze bijbelse antropologie, en de daarop gebaseerde ethiek, nog stand houdt.

Hoe heb je je op deze bijeenkomst voorbereid?

Op het niveau van de bisschoppenconferentie hadden we een korte uitwisseling. We hadden ook twee bijeenkomsten op afstand met de Europese afgevaardigden. Half september hadden de twee afgevaardigden, Geert De Cubber en ik, ook een ontmoeting met alle diocesane leiders van het synodale proces. We brachten drie en een half uur samen door en we vonden het erg leuk elkaar te ontmoeten. Iedereen kon zijn verwachtingen uiten. We kozen ook een van de vragen uit het Instrumentum laboris en bespraken deze. We wilden aandachtig naar elkaar luisteren, maar ook zwijgen, reageren, een zekere consensus zoeken... Het was een uitstekende manier om elkaar te ontmoeten en een goede voorbereiding. We hebben al een afspraak gemaakt voor een nieuwe bijeenkomst, na onze terugkeer uit Rome.

U vertrekt dus met een open hart, maar waarschijnlijk toch ook met verwachtingen?

Ik ken Vlaanderen beter dan het zuiden van het land, maar ik heb het gevoel dat de Belgen inhoudelijk toch wel wat verwachtingen hebben. Het is duidelijk dat ik in de deelgroepen naar anderen zal luisteren, maar ik zal ook zeggen wat er hier in ons land leeft en onze verwachtingen overbrengen.

Voelt u verschillen tussen wat er in het noorden en het zuiden van het land wordt uitgedrukt?

Zonder twijfel. En tegelijk zijn er ook verschillen per Vlaams bisdom...

Ik heb de indruk dat we in Vlaanderen meer met de voeten op de grond staan en concrete verwachtingen hebben.

Onder Franstaligen gaat men meer in discussie over synodaliteit zelf, misschien is er ook met wat meer enthousiasme dan in Vlaanderen.

Ziet u in uw vicariaat al de vruchten van het synodale proces?

Nog vóór het begin van de synode hadden we bij ons al een synodale Kerk. Sinds de jaren zeventig, na het Tweede Vaticaans Concilie, hebben we de gewoonte om elkaar te zien, met elkaar te praten en samen beslissingen voor te bereiden. Uiteraard was het niet altijd perfect, maar er is toch een zekere cultuur gegroeid. De synode over synodaliteit brengt nieuwe ontwikkelingen op gang. Op het niveau van ons vicariaat hebben we bijvoorbeeld al lang geen pastorale raad meer. We hebben zojuist een ‘vicariaal pastoraal overleg’ opgezet. Voor ons eerste jaar van experimenteren hebben we ervoor gekozen om na te denken over een specifiek thema: dat van de samenwerking tussen parochies en verzorgingshuizen. Ik merk ook op dat, ongeacht wat er in Rome gebeurt, alle afgevaardigden van onze bisdommen hopen het synodale proces hier voort te zetten.

• Interview: CathoBel/Vincent Delcorps