Een kus op een gapende wonde, kunst in Syrië

Ruim 100.000 bootvluchtelingen bereikten dit jaar Europa al. Onbewogen kun je daar hoe dan ook niet bij blijven. Maar wat de jonge Syrische kunstenaar Tammam Azzam daarmee doet, versterkt het gevoel van ontzetting nog meer. Deze digitale prent deelt hij op zijn Facebookpagina.

Tammam Azzam ontvluchtte Syrië toen de revolutie van 2011 ontaardde in een uiterst gruwelijke en uitzichtloze oorlog. Hij liet zijn schildersdoek in de steek en vond, net als vele lotgenoten, een voorlopig onderkomen in Dubai. Daar zocht hij naar een nieuwe manier om zich artistiek uit te drukken. En die vond hij in de digitale kunst.

In 2013 ging deze prent van hem viraal op sociale media. Ze toont Gustav Klimts The Kiss, geprojecteerd op een aan flarden geschoten gebouw in zijn geboortestad Damascus. Het oorspronkelijke schilderij straalt blijdschap en vrijheid uit. De confrontatie met de ramp in Tammams leven, en samen met hem in dat van 8 miljoen Syriërs die door de oorlog getroffen zijn, maakt dit beeld tot grote kunst.

De kapot geschoten gebouwen, symbool voor de verwoesting van wat ooit een thuis was, zijn sindsdien een vast ingrediënt in zijn werk. En het werkt inspirerend. Bekijk het werk van andere kunstenaars uit het Midden-Oosten.

Fotofestival in Aleppo negeert de oorlog

Belegerd door rebellen van ISIS enerzijds en van het Al-Nusra Front anderzijds, vond overigens in het door de regering gecontroleerde deel van de Syrische stad Aleppo in januari laatst nog een fotofestival plaats, de 12de editie van het Internationale Foto Festival van Aleppo. 100 kunstenaars van over de hele wereld stuurden foto’s in, onder wie 9 Syriërs actief in Beiroet, Dubai, Doha of waar ze wonen sinds de oorlog. Ook Tammams wereldberoemde versie van The Kiss was er te zien.

Organisator was Issa Touma, fotograaf, en een van de laatste kunstenaars die nog woont in het verscheurde land. Het fotofestival vond plaats in zijn eigen galerij. Issa Touma zegt daarover: Ik doe het om de mensen hier eens een normale dag te laten beleven. Om hen te laten genieten van kunst uit de hele wereld, alsof er buiten geen vreselijke oorlog aan de gang is.

Kunst roept op tot vrede

Of kunst de wereld kan redden, is dan de obligate vraag? Tammam maakt zich geen illusies. Nee, maar ze kan wel plekken heropbouwen, klinkt het. Met zijn digitale kunstwerken geeft Tammam Azzam niet enkel uitdrukking aan zijn eigen creativiteit. Hij vestigt ook de aandacht van het grote publiek op de tragedie van een land, een bevolking, een cultuur. Geen enkel mediabericht kan dat op een meer indringende manier.

Bekijk tot slot dit aangrijpend videodocument.