Hoe leer ik een lang gedicht of gebed uit het hoofd?

Heb je graag je favoriete gedichten of gebeden altijd bij je? Zodat ze je eigen woorden kunnen worden wanneer je ze echt nodig hebt. Leer ze dan uit het hoofd. Uit het hart, zeggen de Fransen (apprendre par coeur). Een gezonde en leerrijke geheugentraining.

Dat lukt me nooit, denk je misschien. Probeer dan deze simpele techniek. Ze zal je waarschijnlijk verbazen. Maar ze werkt! Ik heb er 10 lange psalmen mee uit het hoofd geleerd. 40 verzen en meer per psalm. Telkens in niet meer dan enkele dagen tijd.

De eerste stap: kies een tekst die je na aan het hart ligt. Je moet de woorden in je hart willen griffen. Zonder die passie zal je de discipline niet kunnen opbrengen. Want uit het hoofd leren, het moet gezegd worden, vergt natuurlijk een gezonde dosis discipline. Je zal toch wel enkele dagen intensief moeten herhalen, herhalen, herhalen, herhalen. En om daarna niet snel weer te vergeten, zal je moeten herhalen, herhalen, herhalen, herhalen. ;-)

De techniek die werkt voor mij, telt 5 stappen.

1 Deel de tekst op in hapklare en betekenisvolle brokken

Een gedicht of gebed deel je op in verzen (wat je in 1 adem moet en kan zeggen), strofes van een vers of 4, en groepen van 2 tot 6 strofes die samen een betekenisvol geheel vormen.

Soms is die structuur al gegeven in de tekst. Maar niet altijd. In moderne gedichten loopt 1 zelfde vers soms over verschillende regels. Die moet je weer samen nemen. Groepen van strofes zijn meestal niet aangeduid en hangen dus af van jouw interpretatie van de tekst. Probeer de grote betekenisbogen en breuklijnen in de tekst te vinden. Een gedicht van 6 strofes over verlies kan bv bestaan uit 2 strofes situatiebeschrijving, 3 strofes klacht en 1 strofe aanvaarding. Die opdeling en aantallen strofes heb je nodig om straks niets over te slaan.

2 Kopieer of print de tekst in de opdeling waarin je hem zal leren

Of bewaar hem op je smartphone.

3 Noteer nu als geheugensteuntje de eerste letter van elk woord in dezelfde opdeling als de tekst

Bv op de achterkant van het blad waarop je de tekst hebt geprint. Dit lijkt misschien een bizarre stap. Maar het is de sleutel om de mentale stap te zetten van herkenning naar herinnering.

Bv Psalm 116 strofe 1:

De Heer heb ik lief,
hij hoort mijn stem, mijn smeken,
hij luistert naar mij,
ik roep hem aan, mijn leven lang.

wordt:

DHHIL,
HHMS, MS,
HLNM,
IRHA, MLL.

4 Nu begin je te memoriseren

Je leest vers 1 en je probeert het te herhalen met alleen je geheugensteuntje voor je. Als het lukt met vers 1, doe je hetzelfde met verzen 1 en 2. Vervolgens met verzen 1 tot 3. Daarna met de hele 1e strofe. Probeer het eens met bovenstaande strofe. Zie je wel, dat lukt vrij snel!

Zo ga je verder tot je een hele groep van strofen en daarna de hele tekst kan oproepen met alleen maar je geheugensteuntje voor je. Je zal dus een hele tijd tussen de tekst en je geheugensteuntje heen en weer bladeren.

Terwijl je dit doet, let je op bruggetjes die het je gemakkelijker maken om vanuit het ene vers het volgende in je geheugen op te roepen. Dat kan een inhoudelijke overgang zijn, maar evengoed een klank die terugkeert. Hoe meer bruggetjes je vindt, hoe gemakkelijker de volgende stap.

5 Laat nu voor steeds grotere delen het geheugensteuntje achterwege

Eerst voor strofe 1. Daarna voor groep 1. Enzovoort. Bruggetjes helpen je om vanuit het ene vers het volgende op te roepen. De grote betekenisgroepen helpen je om geen strofes over te slaan. Tel de strofes in de groep op je vingers als dat helpt.

Een fantastisch moment: je kan het gedicht of gebed voor de 1ste keer uit het geheugen opzeggen. Gooi je geheugensteuntje nog niet weg. Je zal het nog wel een paar keer nodig hebben. ;-)

Blijf nog enkele dagen meerdere keren per dag de tekst opzeggen. Daarna kan je de frequentie verminderen. Maar wekelijks een keer je hele repertoire herhalen, zal wel nodig zijn om je arbeid niet teniet te doen. Benut daarvoor ook momenten dat je wandelt, wacht op de bus, fietst of alleen in de auto zit. Haal af en toe de tekst er nog eens bij om te kijken of er geen foutjes ingeslopen zijn.

Loont al die moeite wel de moeite? Zeker en vast. Verzen tonen hun ware diepgang als je ze jarenlang door je laat spoelen op de meest uiteenlopende momenten.

Deel hieronder jouw ervaringen of trucjes om gedichten en gebeden uit het hoofd te leren.

Foto CC Rachel