Léon Stynen bouwde Sint-Ritakerk in Harelbeke

Wie met de trein van Gent naar Kortrijk reist, ziet ze bij het binnenrijden van Harelbeke rechts liggen. Of althans: ziet het, want wie niet beter weet, denkt dat het om een of andere graansilo gaat. Toch is de Sint-Ritakerk in Harelbeke een pareltje van modernistische architectuur. In deSingel in Antwerpen loopt nog enkele weken een tentoonstelling over de voornaamste architect van deze Sint-Ritakerk: Léon Stynen (1899-1990).

Intussen werd de Sint-Ritakerk in Harelbeke enkele jaren geleden al als monument beschermd.

Stynen verdient deze tentoonstelling wel. De Antwerpenaar voelde zich geïnspireerd door het modernisme van onder meer Le Corbusier, met zijn rechte lijnen en grote vlakken. Ook hij realiseerde vooral gemeenschapsvoorzieningen: bioscopen, kantoorgebouwen, bejaardentehuizen en scholen. In 1925 won hij de architectuurwedstrijd voor de bouw van het casino van Knokke; later volgden nog de casino’s van Blankenberge (1932) en Oostende (1950-52).

Camille Huysmans

Stynen was een uitgesproken socialist en verbonden aan het kabinet van Camille Huysmans toen deze burgemeester van Antwerpen en later eerste minister was. In 1948 verzette hij zich tegen de wet-De Taeye die subsidies voorzag voor de privéhuizenbouw om het tekort aan woningen na de oorlog op te vangen. Op vraag van burgemeester Huysmans was hij toch bereid om een ontwerp te maken voor huizen op de Linkeroever, een project dat niet gerealiseerd werd.

Toch is er een tuinwijk van zijn hand bewaard: de Casablanca-wijk in de Leuvense deelgemeente Kessel-Lo.

Stynen ijverde in late jaren 1930 ook voor de erkenning van het architectuurdiploma en de bescherming van de titel en het beroep. Hij werd al voor de Tweede Wereldoorlog docent aan de Academie in Antwerpen; na de oorlog bouwde hij er het autonome Nationaal Hoger Instituut voor Bouwkunst en Stedenbouw uit. In 1950 werd hij door Henry Van de Velde ook voorgedragen om Herman Teirlinck te vervangen als directeur van het Ter Kameren-instituut in Brussel.

Stynens faam zorgde ervoor dat zijn collega’s hem uitriepen tot de eerste nationale voorzitter van de Orde der Architecten.

Afgeknotte piramide

In het Antwerpse kunstenpaleis deSingel - ook van de hand van Léon Stynen en zijn eerste vennoot Paul De Meyer - loopt een tentoonstelling met materiaal uit het privéarchief van de architect. Bij de ingang: een foto van de Sint-Ritakerk die Stynen en De Meyer in 1966 afwerkten. Het kerkgebouw heeft de vorm van een afgeknotte piramide op basis van een onregelmatige zeshoek; de naar elkaar toelopende wanden bevatten kolom noch versteviging.

Met uitzondering van de houten biechtstoelen zijn altaar, doopvont, lezenaar en tabernakel in gepolijst geprefabriceerd beton.

Léon Stynen, architect loopt in deSingel tot 20 januari; op vrijdag 18 januari 2019 is er om 18 uur een finissage annex nieuwjaarsdrink.