Leren van wie een beperking heeft

Pauselijke Academie voor het Leven neemt het in coronatijd op voor mensen met beperking

In juni publiceerde de Pauselijke Academie voor het Leven, in samenwerking met de COVID-19-commissie van het Vaticaan, Vriendschap met personen met een beperking. Het begin van een nieuwe wereld. In hun streven om „gezamenlijk wetenschappelijke en op geloof gebaseerde bijdragen te leveren die ons op weg zetten naar een toekomst waarin het welzijn van allen wordt bevorderd”, publiceerden beide eerder ook al Pandemie en universele broederschap, Humana Communitas in het tijdperk van de pandemie en Ouderdom: onze toekomst. De ouderen na de pandemie.
De huidige nota kwam er na een onderzoek naar de manier waarop mensen met een beperking tijdens de coronacrisis werden opgevangen. Daaruit blijkt dat „de pandemie hun leven onevenredig negatief beïnvloedde”. Zo was er voor mensen met sensorische of cognitieve beperkingen vaak geen toegankelijke informatie voorhanden. Ook bij het testen en vaccineren werd onvoldoende rekening gehouden met de specifieke noden van mensen met een beperking. Ook problematisch waren vereenzaming door langdurig isolement, verhoogde druk op mantelzorgers en het wegvallen van andere noodzakelijke (medische) zorg, mogelijks met negatieve gevolgen op langere termijn.
Hoewel de Verenigde Naties en de Wereldgezondheidsorganisatie al in de eerste fase van de crisis overheden opriepen tot een coronabeleid dat rekening houdt met mensen met een beperking, is er volgens Vriendschap met personen met een beperking een dieperliggend probleem. „We moeten erkennen dat de negatieve ervaringen van personen met een beperking tijdens deze pandemie niet enkel voortvloeien uit de verhoogde kwetsbaarheid die sommige van die personen hebben om besmet te raken en ernstige COVID-19 te ontwikkelen. Zij zijn ook het gevolg van het falen van de samenleving, in het algemeen, om personen met een beperking te waarderen en te betrekken bij de ontwikkeling en de uitvoering van het volksgezondheidsbeleid”, klinkt [node:field_streamers:0] het scherp.
Door de waardigheid en gelijkwaardigheid van mensen te respecteren bij het overwegen van het algemeen welzijn en door gezondheid en welzijn in een alomvattend perspectief te benaderen, waarbij niet louter aandacht is voor de strikt medisch of biologische aspecten van het mens-zijn, door solidariteit en een voorkeursoptie voor de armen en kwetsbaren kan volgens de tekst een antwoord worden geboden op die situatie. Bij wijze van diepere, spirituele boodschap roept de Vaticaanse tekst op te leren van personen met een beperking, want die dagen ons uit „onze afhankelijkheid van elkaar te aanvaarden, evenals onze wederzijdse verantwoordelijkheid en de aandacht voor de ander als een manier van leven”.
Vriendschap met personen met een beperking eindigt met zeven praktische aanbevelingen. Voorop staat het beluisteren van mensen met een beperking en het monitoren van de impact van de beleidsmaatregelen op hun welzijn. In ons land deden zowel het Interfederaal Gelijkekansencentrum Unia als het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) vorig jaar al een enquête over de ervaringen van mensen met een beperking en hun familie in de crisis. Die bevestigen de zware impact ervan, al blijken er verschillen tussen de zorgaanbieders. „Sommige betrokkenen hadden het gevoel volledig in de steek gelaten te zijn, terwijl anderen de ondersteuning vanuit de zorgaanbieder enorm waardeerden. Dat suggereert dat sommige zorgaanbieders – met heel positieve gevolgen – creatiever zijn omgesprongen met de situatie en ondanks alles er toch in geslaagd zijn om de personen met een handicap en hun mantelzorgers een vorm van ondersteuning aan te bieden, al was het maar het periodiek geven van informatie”, klinkt het in de studie van het VAPH.
Nu is het wachten op de resultaten van een studie van de Hoge Gezondheidsraad naar de impact van de crisis voor personen met een verstandelijke beperking.